Prins der duisternis in Bosnië

Het was inderdaad een unieke bijeenkomst. D66-Kamerlid Jan Hoekema stelde het met enige trots namens de organiserende instantie, de Atlantische Commissie, vast.

Nu eens kwamen niet Westerse regeringvertegenwoordigers naar Bosnië om te dicteren wat de Bosniërs moesten doen, maar kwam een Bosnische regeringsdelegatie naar Den Haag om te vertellen wat zij van de Nederlanders verwachten. De bijeenkomst leerde veel over de situatie in Bosnië. Volgens de akkoorden van Dayton is Bosnië één staat met drie entiteiten, de Moslims, de Kroaten en de Serviërs. Maar de vertegenwoordigers van de Republiek Srpska waren afwezig, hetgeen duidt op de moeizame ontwikkeling van die ene Bosnische staat. Wat vervolgens opviel was hoe sterk vooral de moslim-vertegenwoordigers onder Amerikaanse regie staan. Achter de tafel zaten immers ook twee Amerikanen: Richard Perle, die Nederlandse vredesactivisten ten tijde van de kruisraketten zich nog herinneren als de Prins der Duisternis, de onderminister van defensie van president Reagan, en die nu opereert als adviseur van de Bosnische regering, en James Pardew, die het trainingsprogramma van het gezamenlijke leger van moslims en Kroaten coördineert. Wanneer de Bosniërs een steekje lieten vallen, waren zij er als de kippen bij om corrigerend op te treden. Als het Haagse optreden een soort try out was voor een grootscheeps Bosnisch media-offensief in Europa, dan komt het de geloofwaardigheid van de Bosnische zaak ten goede wanneer de Amerikaanse souffleurs zich op de achtergrond houden.

Interessant was dat ondanks de voorgewende harmonie tussen moslims en Kroaten er nogal drastisch verschil van mening bestond tussen deze twee samenwerkende entiteiten. De minister van defensie, Jelavic, een Kroaat, omschreef algehele demilitarisering van Bosnië als einddoel van zijn beleid. Zijn onderminister, een moslim, daarbij gesteund door de twee Amerikanen en de andere moslims achter de tafel, koos echter voor het Navo-lidmaatschap van Bosnië. Die keuze sluit demilitarisering uit omdat de Navo nu eenmaal van elk nieuw lid een serieuze militaire bijdrage eist. Hiermee zijn we gekomen bij de boodschap die deze Bosnisch-Amerikaanse missie over het voetlicht moest brengen. Het was het Bosnische antwoord op de vraag hoelang de Navo nog in Bosnië zal moeten blijven. Muhammed Sacirbey, de vertegenwoordiger van Bosnië bij de VN, verwoordde het heel mooi: 'De Navo blijft in Bosnië, of Bosnië wordt lid van de Navo'. Edmund Wellenstein, éminence grise van de Nederlandse buitenlandse politiek, vroeg vervolgens of het realistisch was te verwachten dat het Bosnisch-Servische leger op afzienbare termijn in het gezamenlijke leger van moslims en Kroaten zou opgaan. De Bosnische opperbevelhebber achtte dat niet erg realistisch. In de zaal maakte toen iedereen zijn rekensom. De Navo zal nooit een land als lid toelaten dat over twee, elkaar vijandiggezinde legers beschikt. Als het aan Bosnië ligt blijft de Navo dus nog heel lang in Bosnië. Op de valreep gaf Richard Perle nog advies over de kwestie Kosovo. Spreek nooit over 'onaanvaardbare situaties' als je er vervolgens niet echt iets aan doet. Dat komt je geloofwaardigheid niet ten goede. Milosevic had volgens Perle ook in Den Haag moeten zijn, maar dan als aangeklaagde bij het tribunaal dat oorlogsmisdadigers moet berechten. Don't tango with dictators. Economische sancties tegen Milosevic helpen niets. Dreig hem met de vernietiging van een aantal Servische luchtmachtbases en stel bij weigerachtigheid een voorbeeld. Dan komt de rest vanzelf.

Gesticht door al deze opbeurende woorden keerde het Haagse gezelschap huiswaarts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden