profiel

Prins Bernhard werkt zichzelf keer op keer in de schijnwerpers

Prins Bernhard op het circuit van Zandvoort. Beeld ANP

De schijnwerpers richten zich dezer dagen op een man die niet graag in hun licht staat: Bernhard van Oranje. Wie is de tweede zoon van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven?

Het circuit van Zandvoort wordt gastheer van het Formule 1-circus. En Bernhard, zoon van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven is een van de mannen achter Chapman Andretti, de investeringsmaatschappij die dat circuit in 2016 kocht.

Chapman Andretti? Colin Chapman richtte in 1952 Lotus Cars op en leidde jaren het race-team van Lotus. Coureur Mario Andretti werd in 1978 wereldkampioen Formule 1 (in een Lotus), won twaalf Grand Prix-races en was succesvol in andere raceklassen. Wie zijn investeringsmaatschappij naar hen vernoemt, moet iets met autoracen hebben.

Dat hebben Van Oranje en zijn zakenpartner Menno de Jong ook. “Chapman is legendarisch vanwege zijn baanbrekende lichtgewicht ontwerpen”, meldt De Jong als Trouw hem vraagt naar het waarom van de naamkeuze. “Andretti zorgde altijd voor spektakel, zoals Max Verstappen nu. Andretti zei ooit: ‘Als je alles onder controle hebt, ben je niet snel genoeg’. Een heerlijke quote voor een coureur.”

Ondernemersbloed

Van Oranje racet graag en is, net als zijn grootvader Bernhard, dol op snelle auto’s. Liefde voor de racerij heeft meegespeeld bij de koop van het circuit. Maar niet alleen liefde. Van Oranje en De Jong, al meer dan twintig jaar partners, hebben ook oog voor de zakelijke mogelijkheden. Doorgaans hebben ze daar een goed oog voor.

Eerst wat personalia. Bernhard Lucas Emmanuel Prins van Oranje-Nassau Van Vollenhoven wordt in 1969 in Nijmegen geboren. Vanaf zijn zesde woont hij in Huis het Loo. Willem-Alexander is daar in zijn puberteitsjaren ook vaak: zijn vader, prins Claus, lijdt dan aan depressies en zijn moeder, koningin Beatrix, is druk met haar koninklijk werk. Naar verluidt is Bernhard van Oranje dol op zijn grootvader, naar wie hij is vernoemd.

Na zijn eindexamen studeert Bernhard economie in Washington en in Groningen. Tijdens zijn studententijd blijkt hij ondernemersbloed te hebben. In 1990 richt hij met twee vrienden Ritzen Koeriers op, dat pakjes vervoert. De vervoerders zijn studenten die gratis kunnen reizen op hun ov-studentenkaart.

Schikking

Ritzen Koeriers? Die naam verwijst naar Jo Ritzen, de minister van onderwijs die de studentenkaart heeft ingevoerd. Het bedrijf krijgt na verloop van tijd wel bezoek van de Belastingdienst. Ritzen Koeriers, uitgegroeid tot een flinke onderneming, stelt sommige personeelsleden lease-auto’s ter beschikking, een verkapte vorm van loon, en draagt daarover geen sociale premies af. In 2000 komt het tot een schikking met het Openbaar Ministerie. Ritzen Koeriers moet, vertelt Van Oranje later, 12.000 euro aftikken. ‘Erg vervelend’, betitelt hij de kwestie in een interview in 2001 met Management Team. “Wij vonden dat het freelancers waren. Het GAK (Gemeenschappelijk Administratiekantoor, voorloper van het UWV, red.) meende dat sprake was van een dienstverband. Onze accountant, KPMG was het met onze visie eens en daarom hadden we geen loonbelasting afgedragen.”

Ruim drie maanden na de schikking trouwt Van Oranje met Annette Sekrève, psychologe, die hij in Groningen heeft leren kennen. Van Oranje woont dan in een woonboot in de Amstel, pal naast de Magere Brug. Het parlement heeft toestemming gegeven voor het huwelijk.

Dat moet, omdat Van Oranje tot het Koninklijk Huis behoort en dan nog in de rij van potentiële troonopvolgers staat – sinds Willem Alexanders aantreden in 2013 staat hij daar niet meer in. Wel wordt besloten dat de kinderen van het echtpaar geen adellijke titels krijgen en de achternaam Van Vollenhoven zullen dragen. Van Oranje en Sekrève krijgen er drie. De familie woont nog in Amsterdam, maar niet meer in een woonboot.

Online warenhuis

Een oog voor zaken. Van Oranje, De Jong en Paul Mol richten in 1996 shop.nl op, het eerste online warenhuis. Ze beginnen Clockwork, dat websites bouwt en bedrijven leert omgaan met het internet, dan nog iets nieuws en onbestemds. Van Oranje denkt dan al dat internet heel belangrijk zal worden. Het warenhuis wordt geen succes, Clockwork vergaat het beter.

De drie eigenaren verkopen Clock- work in 1999 aan Achmea en kopen het na de dot.com-crisis, veel goedkoper, terug. Om het in 2003 te verkopen aan automatiseerder Ordina. “Ik vind het leuk om dingen op te bouwen en nieuwe dingen te verzinnen. Dat is boeiender dan in lijn duizend man aansturen of zo”, zegt Van Oranje. De drie lopen flink binnen met de tweevoudige verkoop. Ritzen Koeriers is in 1999 verkocht.

Als Clockwork onder Ordina valt – Van Oranje en De Jong blijven nog bijna twee jaar aan als directeur – heeft Van Oranje zijn debuut al gemaakt in de vastgoedwereld. Met De Jong en Mol financiert hij Pinnacle dat tussen 2002 en 2006 huurwoningen opkoopt, verbouwt, splitst en dan weer verhuurt. Later stapt Pinnacle ook in bouwmarkten, winkelcentra en in projectontwikkeling.

Pinnacle wordt snel een flinke partij, al wordt dat voor de buitenwereld pas duidelijk als Het Parool er in 2017 over schrijft. De krant verhaalt dat Van Oranje eigenaar of mede-eigenaar is van 590 ‘adressen’ (panden, appartementen, etages) in Nederland, waarvan 349 in Amsterdam, vooral in West en De Pijp. De bijnaam ‘pandjesprins’ is snel gevonden.

Borgsommen

Het Parool onthult dat bewoners soms sleutelgeld moeten betalen (verboden in Amsterdam), hoge borgsommen moeten storten en dat er geregeld te veel mensen op een adres wonen. Van Oranje reageert: hij is niet direct betrokken bij de verhuur van zijn panden en het beheer ervan ligt al tien jaar bij een kantoor. Dat kantoor, meldt hij, moet zich aan de regels houden. Gebeurt dat niet, dan maakt hij er werk van. Hij omschrijft zichzelf als een passieve belegger.

Pinnacle timmert nog altijd aan de weg. Zo kocht het in 2013 het oude Shell-kantoor aan de Haagse Oostduinstraat, nam het een groot ING-kantoor in Amsterdam-West over en is het sinds kort eigenaar van het Mediapark in Hilversum. Mede-eigenaar Van Oranje bemoeit zich, naar eigen en De Jongs zeggen, niet met het bedrijf. Hij is met andere dingen bezig.

In 2005 is Levi9 opgericht, een IT-bedrijf dat zich richt op (onder meer) de ontwikkeling en onderhoud van software. Levi9 haalt 80 procent van zijn omzet in Nederland, maar het werk wordt gedaan door circa duizend werknemers in Roemenië, Oekraïne en Servië; lagelonenlanden maar veel dichterbij dan India waar ook veel uitbesteed IT-werk wordt verricht. Van Oranje en De Jong zitten in de raad van bestuur.

Het hoofdkantoor van Levi9 huist in een groot pand in de Muiderstraat in Amsterdam met uitzicht op de Portugese synagoge. Ook Pinnacle en een hele batterij bv’s huizen daar. De naam komt van de komeet Shumacher-Levi9. Die klapte in 1994 op de planeet Jupiter, met enorme vuurballen als gevolg. “Zonder telescoop was die inslag vanaf de aarde niet te zien. Dat vonden we een mooie analogie. Met Levi9 wilden we een zichtbare en blijvende impact maken op een markt die naar ons idee was ingeslapen”, verklaart De Jong.

Prinselijke staat

Nog een deelneming: Van Oranje is mede-eigenaar van Waterdream, bouwer van handgemaakte boten die geschikt zijn voor de gracht en voor de zee. Van Oranje heeft, net als zijn grootvader, liefde voor boten. Van schijnwerpers houdt hij niet, maar op de website van Waterdreams is hij als genietend schipper te zien.

Bernard van Oranje? “Een creatieve ondernemer die er goed in is de juiste mensen om zich heen te verzamelen”, oordeelde Quote, dat vorig jaar een groot verhaal over hem publiceerde. Met daarin de vraag of Van Oranje baat of last heeft van zijn prinselijke staat.

Van Oranje zelf ziet het, zo zei hij geregeld, vooral als last. Daar is wat voor te zeggen. Waren er schijnwerpers gericht op Ritzen Koeriers als dat van een niet-prinselijke ondernemer was geweest? Hadden ze de Amsterdamse panden en etages met flinke borgsommen en een overmaat aan huurders belicht als ze van een andere (mede-)eigenaar waren geweest? Van Oranje moet behoedzaam opereren: is er reuring rond zijn persoon dan dreigt al snel imagoschade voor het koninklijk huis.

Kicken

Quote zag ook lusten. Voor een Van Oranje gaan deuren eerder open dan voor anderen en dat zijn niet alleen deuren van mensen die kicken op contacten met een prins. Quote ontdekte dat de fiscus soms wat coulant was voor Van Oranje (maar ook voor anderen in de vastgoedsector) en stipte aan dat hij de naam Van Oranje-Nassau Van Vollenhove voert, terwijl zijn vader

Van Vollenhove heet. Meer baat dan last van zijn naam, concludeerde Quote wikkend en wegend na het nodige spitwerk.

Van Oranje wordt in zijn werkende leven niet graag aan zijn adellijke titel herinnerd. En tijdens zijn prinselijke zaken niet aan zijn werk. Als journalisten op Koningsdag 2018 in Groningen meelopen met de koninklijke familie mogen zij vragen stellen aan de aanwezige Van Vollenhovens. Maar die mogen niet over Van Oranje’s zaken gaan.

In de publiciteit treedt Van Oranje soms wel als het om de Stichting Lymph&Co gaat. In 2002 is bij hem de ziekte van Crohn geconstateerd, een chronische darmontsteking. In 2013 blijkt dat hij een vorm van lymfeklierkanker heeft. Het is levensbedreigend. De chemobehandeling is zwaar, maar hij geneest. In 2014 staat hij, kaal, vermagerd en broos, tussen de koninklijke familie op Koningsdag.

20 procent kans

Nooit googlet Van Oranje het woord lymfeklierkanker, vertelt hij later aan het Algemeen Dagblad, en nooit informeert hij bij zijn chirurg naar zijn overlevingskansen. “Ik wist dat ik lymfeklierkanker had en welke vorm, maar niet wat het inhield. Ik zag aan het gezicht van de chirurg dat het serieus was, dat het niet goed zat. Ik dacht: ik slaap toch al niet lekker, ik ga niet naar iets vragen wat ik eigenlijk niet wil weten. Achteraf had ik 20 procent kans. Bij de helft van de patiënten slaat de chemo niet aan. Ik ben blij dat ik dat allemaal niet wist.’’

Lymph&co, opgericht in 2015, zamelt geld in voor onderzoek naar lymfeklierkanker. Jaarlijks organiseert het een sportevenement: de Hollandse 100: 10 kilometer schaatsen, gevolgd door 90 kilometer wielrennen, met een team. Ook zijn moeder en broers doen mee. De Jong meldt dat de stichting sinds 2015 ruim 4 miljoen euro heeft opgehaald en drie onderzoeksteams heeft gefinancierd.

Afgelopen Koningsdag loopt Van Oranje in Amersfoort vrolijk mee met koning Willem-Alexander, koningin Máxima en hun drie dochters. Stevig gearmd met zijn hooggehakte echtgenote en met zijn typerende vierkante bril op zijn neus. Even een vertegenwoordiger van de Oranje-clan.

Formule 1

Daarna zijn het de zaken: Lymph&Co, Levi9 vooral, het circuit. Sinds Chapman Andretti het kocht, is er al wat gebeurd. Er zijn nieuwe evenementen gekomen, zoals de Jumbo Racedagen, er is een strandtent bijgetrokken en er komt een hotel. De Jong denkt aan nieuwe publieksevenementen en aan congresfaciliteiten. “Circuit Zandvoort is wat ons betreft nationaal erfgoed, een unieke locatie die racegeschiedenis ademt.”

De Formule 1-wedstrijden in 2020, 2021 en 2022 moeten het circuit, een plek waar Van Oranje’s grootvader Bernhard graag mocht rondhangen, verder opstoten in de vaart der volkeren. “Een stevig, maar verantwoord ondernemersrisico”, noemt De Jong het avontuur.

Indirecte hulp krijgen Van Oranje en De Jong: in de vorm van de enorme populariteit van Max Verstappen die in 2015 als zeventien-jarige zijn eerste Formule 1-race reed, sindsdien voor Mario Andretti-achtig spektakel zorgt en die de racesport in Nederland weer in de schijnwerpers zette.

Lees ook: 

Op het circuit in Zandvoort was meestal wel wat te renoveren

Het laatste podium van de Grand Prix van Nederland op Zandvoort was er een voor zwaargewichten. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden