Primeur in Polen, een homoburgemeester

Robert Biedron is het symbool van een toleranter Polen

Robert Biedron wordt burgemeester van Slupsk, een stad met zo'n 90.000 inwoners in het uiterste noorden van Polen. Niets bijzonders, ware het niet dat Biedron homo-activist is en Polen een conservatief katholiek land.

Zijn levensverhaal is dat van veel Poolse homo's: ontkenning, angst te worden ontdekt, een zelfmoordpoging, een psycholoog die verzekert dat het wel overgaat. Op zijn negentiende komt het hoge woord eruit, als een kennis die verliefd op hem is, het aan zijn moeder vertelt. Hij heeft geluk, zijn ouders accepteren het.

Begin jaren 2000 is hij de eerste politicus die openlijk voor zijn homoseksualiteit uitkomt. Volgens het weekblad Newsweek verklaarde de huidige premier van Polen, Ewa Kopacz, bij die gelegenheid: "Deze meneer zou geen publieke functies moeten vervullen of zich kandidaat moeten stellen bij verkiezingen".

Biedron komt niet uit Slupsk. En ook dat is veelzeggend. In zijn geboorteregio in het zuidoosten zou hij kansloos zijn geweest. Polen is ook bij de laatste regionale verkiezingen in tweeën gedeeld. Het noordwesten is veel liberaler dan het zuidoosten. "Een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van Slupsk, maar ook van Polen", zei Biedron, toen duidelijk werd dat hij had gewonnen. De acceptatie van homoseksualiteit is sinds hij uit de kast kwam, sterk toegenomen. In 2004 en 2005 verbood de toenmalige burgemeester van Warschau, Lech Kaczynski, de organisatie van een 'mars voor gelijkheid'. De jaarlijkse mars is nu gewoon geworden.

Dat wil niet zeggen dat homofobie is verdwenen. Rechtse partijen, met steun van de kerk, beschouwen homo's nog als vijand. Toen Biedron een paar jaar geleden aangifte deed wegens agressie bij een bushalte in Warschau, vergeleek hij de vijandigheid tegen homo's met die tegen Joden voor de Tweede Wereldoorlog.

Eerst was Biedron lid van de post-communistische SLD. In 2005 stapte hij over naar de partij van Janusz Palikot. Deze politicus tikte de oud-communisten op de vingers, omdat ze de homobeweging alleen lippendienst zouden bewijzen, maar niets deden voor gelijke berechting toen ze aan de macht waren.

De boodschap sloeg aan. Biedron belandde in 2011 in het parlement. Samen met de transseksuele parlementariër Anna Grodzka groeide hij uit tot symbool van een toleranter Polen. Het homohuwelijk is een brug te ver, dus drong de partij aan op samenlevingscontracten voor personen van hetzelfde geslacht.

Premier Donald Tusk hield de boot jarenlang af. De deze week benoemde voorzitter van de Europese Raad verschool zich achter zijn grote tegenstander, de partij van de katholiek-nationalistische Kaczynski (PiS): "In gevoelige kwesties, zoals de zeden, moeten wetswijzigingen zijn aangepast aan het collectieve bewustzijn en er idealiter iets op vooruitlopen", verklaarde hij in een interview. "Je kunt de zaak van het homohuwelijk op scherp zetten, maar het gevolg is dat PiS de verkiezingen wint en dan zijn seksuele minderheden de verliezers."

Zo niet in Slupsk. De uitslag van de eerste verkiezingsronde gaf Biedron weinig kans. Des te groter was de verrassing, toen hij deze week toch burgemeester werd. Journalisten vroegen hem naar de onderwerpen waar ze hem al jaren naar vragen. Wat gaat de nieuwe burgemeester doen met crucifixen in openbare gebouwen? Mag het portret van de paus Johannes Paulus II blijven hangen in zijn kantoor? Dat zijn niet de vragen waarmee de inwoners van Slupsk naar hem toe komen, vermoedt Biedron. "Die vragen niets over homo's, regenboogsymbolen en crucifixen."

europa Homo-acceptatie

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden