Primeur: de 'gangsterpartij'

Kaapstad gezien vanaf de Tafelberg Beeld anp
Kaapstad gezien vanaf de TafelbergBeeld anp

Gaan de inwoners van township Manenberg op de nieuwe gangsterpartij Patriotic Alliance stemmen? Tegenover een journalist houden ze zich op de vlakte. Maar reken maar dat de nieuwste partij van Zuid-Afrika, opgericht door twee dubieuze zakenlieden, de nodige aanhang zal verwerven in de Cape Flats. Zo verzekert Kadar Jacobs, anticriminaliteitsactivist in de arme oostelijke wijken van Kaapstad, de Cape Flats.

Vandaag kunnen de Zuid-Afrikanen zich voor het laatst registreren als kiezer voor de verkiezingen in het voorjaar - de datum is nog onbekend. Een van de partijen waar ze op kunnen stemmen is die van Kenneth 'Sushikoning' Kunene en Gayton McKenzie. Hun samenwerking ontstond in de gevangenis. Kunene zat vast voor fraude, McKenzie is een veroordeelde bankrover. Ze verzamelden een groep vertrouwelingen in de Cape Flats om hun partij mee te starten: drugshandelaren, witwassers en vooraanstaande bendeleiders.

"Zoiets kan alleen in Kaapstad", zeggen veel inwoners in de rijkere wijken van de stad hoofdschuddend. Ze lachen wat beschaamd, maar nemen de 'gangsterpartij' niet serieus. Wie stemt er nu op een groep criminelen? De townships in de Cape Flats behoren tot de gevaarlijkste van het land door alle bendeoorlogen. En de leiders van diezelfde 'gangs' zouden nu door hun slachtoffers moeten worden gekozen als politici? "Het is een opportunistische poging die weinig invloed zal hebben", stelde politiek analist Daniel Silke.

Bendes bieden oplossingen
Maar in de straten van Manenberg ziet en hoort activist Jacobs iets anders. "Gangs zijn machtige groepen in de Cape Flats", zegt hij. "Zeker 50.000 mensen zijn aan hen gelieerd. Hun stem krijgt Patriotic Alliance zeker." En daar blijft het volgens hem niet bij. Want mensen in de Cape Flats hebben genoeg van regeringspartij ANC en de landelijke oppositiepartij DA, die wel de Westkaapprovincie en Kaapstad bestuurt. "Er is armoede, en bendes bieden een oplossing waar de overheid faalt. Ze betalen elektriciteitsrekeningen, delen voedsel uit aan wie honger lijdt, houden bepaalde buurten veilig - terwijl ze andere terroriseren. Ondanks het geweld dat bendes met zich meebrengen, moet je niet onderschatten hoe populair zij zijn in delen van de Cape Flats."

Dus maakt het niet uit dat de Patriotic Alliance nauwelijks een verkiezingsprogramma heeft en slechts stelt dat ze tegen racisme en seksisme is, en vóór democratie. Weinig origineel, en bovendien vreemd uit de mond van oprichter Kunene. De sushikoning staat bekend als seksist die er prat op gaat de sushi uit zijn restaurants van naakte vrouwenlichamen te eten. Jacobs: "Toch zal Patriotic Alliance zetels bemachtigen in de wijkbesturen in de Cape Flats."

Meer legitimiteit
Die lokale invloed zal de partij vervolgens niet inzetten voor het verwezenlijken van politieke idealen. Het gaat de louche zakenlieden en bendeleiders puur om het verkrijgen van toegang tot overheidsfondsen en -faciliteiten. Ze hopen hun criminele activiteiten via de politiek meer legitimiteit te verlenen.

Partijoprichter McKenzie ontkende dit niet eens echt toen hij antwoord gaf op de vraag of het criminele verleden van de partijtop potentiële kiezers niet zou afschrikken. "Luister, we gaan niet de paus kiezen, we kiezen politici." En politici, zo resoneerde in die woorden, zijn volgens verbitterde inwoners van de vervallen en gevaarlijke Cape Flats hoe dan ook boeven.

Oud-bankrover Gayton McKenzie Beeld
Oud-bankrover Gayton McKenzieBeeld
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden