'Primaries' en 'caucuses' in presidentsverkiezingen VS

De aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen is echt begonnen, met de caucus in Iowa. Ouvertures als deze en de primaries ontstonden pas in de loop van de vorige eeuw.

Het Huis van Afgevaardigden moest er in 1824 aan te pas komen om Amerika aan een president te helpen. Geen enkele kandidaat had genoeg stemmen om de verkiezingen direct te winnen. Andrew Jackson, een generaal en oorlogsheld, leek de beste papieren te hebben. Hij kreeg immers de meeste steun van het publiek. John Quincy Adams, minister van buitenlandse zaken en zoon van John Adams, de tweede president van de VS, won echter in het Huis. Hij dankte die overwinning vooral aan Henry Clay, voorzitter van het Huis en ook kandidaat. Die schaarde zich achter Adams en zou in de jaren daarna de nieuwe president dienen als minister van buitenlandse zaken.

Jackson was hels over deze koehandel en sprak publiekelijk over deze verkiezingen als 'the corrupt bargain'. In 1828 nam hij het opnieuw op tegen Adams. Met de geschiedenis van vier jaar eerder in het achterhoofd schuwden de twee tegenstrevers de vuiligheid niet.

Jacksons licht ontvlambare temperament werd uitvergroot. Hij zou slachtoffers hebben gemaakt in persoonlijke duels en eigen soldaten hebben laten executeren voor vergrijpen die zo'n straf niet waard waren. Bovendien zou zijn vrouw nog niet gescheiden zijn geweest van haar eerste man op het moment dat ze met Jackson ging samenwonen.

Bij Adams was het wat meer zoeken naar lijken in de kast. Het kamp-Jackson kwam met een vrijwel zeker verzonnen verhaal uit de tijd dat de zittende president secretaris op de ambassade van de VS in Moskou was. Adams zou toen als een soort pooier een Amerikaans meisje aan de Russische tsaar hebben aangeboden. Als president zou hij op staatskosten een biljarttafel hebben laten plaatsen in het Witte Huis. Het biljart stond daar inderdaad, maar Adams had het zelf betaald.

Veel maakte het niet uit. Jackson buitte dit keer zijn imago als oorlogsheld nog beter uit. Adams was in alles een product van het ambtelijke establishment: intelligent, degelijk, maar ook behoorlijk saai. Zonder veel moeite kon hij worden afgeschilderd als vertegenwoordiger van de elite.

De volksere Jackson zou twee termijnen dienen. Het was verre van toevallig dat juist in die periode de verkiezing van de Amerikaanse presidenten een nieuwe vorm kreeg.

In het verleden kozen de volksvertegenwoordigers zelf kandidaten voor het ambt. Nu werd de macht van Washington teruggedrongen. De natie moest zich kunnen uitspreken.

De macht en de zeggenschap van de partijen groeiden. Rond de verkiezingen van 1832 hielden politieke partijen voor het eerst nationale conventies. De primeur was voor een reeds lang vergeten partij tegen de invloed van de vrijmetselarij.

Overigens liep in deze vernieuwing de Democratische partij in de Verenigde Staten behoorlijk voor op de Republikeinse: de laatste hield haar eerste conventie in 1856, ruim twintig jaar later dan de Democratische Partij.

Ook de individuele Amerikaan kreeg meer zeggenschap in de zoektocht naar de juiste presidentskandidaat. In steeds meer staten werden voorverkiezingen gehouden - de zogenoemde primaries - waarin gestemd kan worden op een voorkeurskandidaat voor het presidentschap.

De eerste primary vond plaats in 1910 in Oregon, in de aanloop naar de door Woodrow Wilson gewonnen presidentsverkiezingen van 1912. Elf andere staten volgden het voorbeeld.

In 1920 hadden twintig staten hun eigen primary. In de decennia daarna liep de populariteit weer terug. Pas in de tweede helft van de eeuw groeiden de voorverkiezingen uit tot het fenomeen dat ze inmiddels zijn: de enerverende opstap naar een spannende tweestrijd tussen een Democratische en een Republikeinse kandidaat.

Een enkele staat, zoals Iowa, hecht nog aan een eeuwenoude vorm als de caucus. In tegenstelling tot de primary is een caucus een openbare verkiezing: groepen mensen komen bij elkaar en spreken in alle openheid hun voorkeur voor een kandidaat uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden