Prikkeldraad

Natuurlijk is de foto aangrijpend: een vluchteling die een kind onder het prikkeldraad doorschuift afgelopen zomer aan de Hongaarse grens. De Australische fotograaf Warren Richardson heeft de World Press Photo 2015 ermee gewonnen.

Richardson kon geen flitslicht gebruiken en het resultaat is technisch desastreus. Maar misschien vinden kunstminnende bewonderaars het onscherpe karakter ervan juist spannend en authentiek. Belangrijker nog: het gaat in deze materie niet meer over de intrinsieke waarde van een goed geschoten plaatje maar om de emotie die eruit floept. Vluchteling, kind, nacht, prikkeldraad. Kijk er goed naar, Auschwitz lijkt plotseling niet zo ver meer van de Hongaarse grens.

Ik kan met een emoprent een eindje meegaan maar niet met de politieke boodschap, annex propaganda die erachter zit. Wil je toch medeleven en sentiment uit de woonkamers persen, kies dan een prent uit die beter bij de werkelijkheid aansluit: een Griekse of Italiaanse militair pakt uit een gammel bootje een Syrisch kind in zijn armen en redt zijn leven op volle zee. Er zijn talrijke foto's van dergelijke taferelen die zich duizenden keer hebben voorgedaan.

Dit is de realiteit: er is anno 2015 geen Auschwitz en ook geen Fort Europa. Er zijn binnen enkele maanden honderdduizenden niet-westerse levens door westerlingen gered. In het voorbije jaar kwamen meer dan een miljoen asielmigranten Europa binnen. Bijna allemaal krijgen ze nu te eten en een dak, ook al is dat van stof, boven hun hoofd. Niets om je voor te schamen. De tijd voor zelfhaat en manipuleren van schuldgevoelens lijkt me dus nog niet aangebroken.

Helaas heb je ook stukjesschrijvers die het niet kunnen laten om zich in klef pathos te verliezen. Volkskrant-columnist Sheila Sitalsing schreef gisteren ook over deze winnende foto. Het gaat me voornamelijk om een zin in haar column die wat mij betreft wegens lengte, compositie en inhoud de World Press Strawberry van de slechtste zin van 2016 mag krijgen: 'Waarschijnlijk weten ze daar bij het hek heus wel dat er aan de andere kant van het prikkeldraad niet enkel vriendelijkheid en hartelijkheid wachten, maar ook mensen die zich met hand, tand en piemelgeroep verweren tegen de mogelijke aantasting van een identiteit die zorgvuldig geconstrueerd is door politici met een neus voor die dingen'.

Luister collega, die identiteit die als de Europese aarde aan onze zolen kleeft, heeft door eeuwen geschiedenis vorm gekregen. Eeuwen van tragedies en vergissingen, maar ook van wetenschappelijke vooruitgang en filosofische veroveringen. Dus niet, zoals je suggereert, die door karikaturale politici met extreme denkbeelden werd 'geconstrueerd'.

Ik ben trots op die identiteit van vrijheid voor de geuite mening, gelijkheid tussen de seksen of verdraagzaamheid tegenover het afwijkende. Mijn identiteit zegt dat ik cartoonisten niet mag vermoorden, vrouwen niet mag aanranden of verplichten zich te bedekken en lakens van homo's niet met drek mag besmeuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden