Prijzenslag supermarkten hing al tijdje in de lucht

Het is weer eens onrustig op het prijzenfront in de supermarkten. De winkelketen Nettorama zegt zich niet meer te houden aan afspraken over bodemprijzen voor A-merken en in de C1000-supermarkten en de Kopak-buurtwinkels - beide beleverd door grossier Schuitema - zijn 150 artikelen 'blijvend' in prijs verlaagd. Edah deed iets vergelijkbaars en Albert Heijn komt met een nieuwe produktenlijn tegen scherp concurrerende prijzen.

Hier en daar wordt gezegd dat de plannen van het Duitse concern Lidl om winkels in Nederland neer te zetten de ondernemers tot deze prijzenslag heeft gebracht. Lidl is te vergelijken met het eveneens Duitse Aldi: het is een discounter met een beperkt maar zeer goedkoop assortiment.

Ach, eigenlijk doet het er niet toe of de prijzenslag nu aan de dreigende schaduw van Lidl ligt of aan een onweersbui na een warme zomerdag. Feit is gewoon dat de supermarkten hun prijswapen aanscherpen. Ook de levensmiddelenmarkt is niet statisch, maar dynamisch en kennelijk is de tijd rijp voor een nieuwe prijzenslag. De geruchten over Lidl vormen dan geen oorzaak, hooguit een aanleiding voor gebeurtenissen die al in de lucht hingen.

De werkelijke oorzaak van het prijsstunten zou weleens kunnen zijn, dat het de supermarkten de laatste paar jaar redelijk goed gaat. Een onderzoek van Deloitte & Touche onder 150 supermarkten laat gemiddeld een netto bedrijfswinst zien die 2,3 procent van de omzet bedraagt. Vergeleken met een land als Engeland is dat laag, maar in Nederland zijn er jaren geweest dat de winst ten opzichte van de omzet nauwelijks boven de één procent kwam. Tegen die achtergrond hebben ondernemers nu weer enige ruimte om met prijzen te concurreren. Gemiddeld althans.

Want als de winst gemiddeld 2,3 procent van de omzet is, zitten daar per definitie heel wat bedrijven onder. Bij hen komt de prijzenslag hard aan. De beruchte prijsoorlog van begin jaren tachtig in de supermarkten sleepte grote aantallen ondernemers mee in de ondergang, vooral zelfstandigen. Pas later in de jaren tachtig herstelden de zelfstandigen zich en ontstond een nieuw evenwicht met de grotere filiaalbedrijven. Mogelijk gaat het ook nu zo.

Al die jaren is de concurrentie tussen de elkaar verdringende supermarkten uitermate fel gebleven. De levensmiddelenmarkt groeit maar langzaam en kans om de winst op te schroeven door hogere prijzen was en is er niet. De verbeterde rendementen zijn voor een groot deel terug te brengen op een grotere efficiency, een betere voorraadbeheersing en geavanceerde logistieke systemen.

Sommige artikelen in de supermarkt zijn zelfs heel goedkoop, zoals brood, waarvoor de zelfstandige bakker dubbeltjes meer berekent. Toen onlangs bekend werd dat Albert Heijn op brood verlies lijdt, was dat niets nieuws. Sinds de afschaffing van de minimum-broodprijs is brood in de supermarkt een lokartikel. AH wil voortaan alleen die broden met de broodfabriek afrekenen die werkelijk zijn verkocht; het risico van de onverkochte broodvoorraad wordt doorgeschoven naar de leverancier. Die gaat misschien wel kapot aan het nieuwe systeem met als resultaat dat er naast warme bakkers slechts enkele zeer grote broodfabrieken overblijven met lange aanvoerlijnen naar de supermarkten.

Hogere broodprijzen in de supermarkten zitten er niet in nu de trend naar prijsverlaging over de hele linie is ingezet. Discounters varen er wel bij. Aan de andere kant blijven slechts die supermarkten over die de klant iets extra's te bieden hebben op het gebied van service en assortiment. De minder kleurige middenmoot legt het loodje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden