Priester was baken in de strijd tegen Verzetsleger van de Heer

Benoît Kinalegu documenteerde en bestreed de bendes van Kony

Als priester Benoît Kinalegu niet precies had willen weten welke ravage het Verzetsleger van de Heer LRA in Congo aanrichtte, had de rest van de wereld er wellicht nooit over gehoord.

Bij iedere aanval in de omgeving van zijn woonplaats Dungu in het noordoosten van Congo ging Kinalegu op pad, meestal op zijn brommer. Hij documenteerde de moorden, ontvoeringen en mishandelingen en bracht ze naar buiten. En bovenal probeerde hij er iets aan te doen. "We wilden het probleem begrijpen", zei hij later simpel op één van de talloze spreekbeurten die hij in de Verenigde Staten hield over het LRA.

De moordende bende van de beruchte leider Joseph Kony was vanaf de jaren negentig vooral actief in zijn thuisland Oeganda, maar breidde in 2007 zijn aanvallen stelselmatig uit in buurlanden als Zuid-Soedan, de Centraal Afrikaanse Republiek en Congo. Duizenden werden vermoord of ontvoerd, honderdduizenden mensen sloegen op de vlucht.

Informatie was voor Kinalegu cruciaal. Niet alleen het documenteren van aanvallen voor mensenrechtenorganisaties, maar vooral het waarschuwen van de lokale bevolking. Hij was een drijvende kracht achter een netwerk van radiozenders in dit onherbergzame gebied waar geen telefoonverbindingen zijn. Twee keer per dag rapporteren dorpen aan elkaar of er plunderende troepen zijn gesignaleerd. Komen aanvallen dichtbij, dan hebben bewoners de tijd om de bossen in te vluchten. Het is bekend geworden als het early warning system.

Daarnaast gaf hij aandacht aan de rehabilitatie van de slachtoffers van Kony. In opvangcentrum 'De Hoop' in Dungu konden mensen - kinderen vaak - die waren ontvoerd werken aan een terugkeer in de samenleving, ook als ze later onder dwang hadden meegevochten in het LRA. "We moeten hen een perspectief bieden, hen het gevoel geven dat ze iets van hun leven kunnen maken als ze de rebellengroepen verlaten", zei Kinalegu tegen Deutsche Welle. "Als we daarin slagen, kunnen we Joseph Kony isoleren."

Zijn werk maakte hem tot een publiekslieveling. Met Human Rights Watch ging hij op tournee om de aandacht te vestigen op de oorlog in Oost-Congo. Hij verscheen ook in de gelikte campagnefilmpjes van Invisible Children, de organisatie die in 2012 een miljoenenpubliek wist te bereiken met een oproep om Kony gearresteerd te krijgen. Kinalegu's toespraken speelden een grote rol in het besluit van de Amerikaanse regering om actiever op het LRA te jagen.

Maar vooral bleef hij werken in Dungu, om de aanvallen door het LRA terug te dringen en de bevolking te beschermen. Met een grote glimlach en een tomeloos optimisme, zeggen mensen die hem gekend hebben. 'Hij was voor de vele slachtoffers en hun familie een baken van kracht in hun moeilijkste momenten', schrijft Human Rights Watch-onderzoeker Ida Sawyer.

Hoewel het LRA nog lang niet verslagen is, is het aantal aanvallen de laatste jaren verminderd. Joseph Kony is nog niet gepakt, maar wel geïsoleerd, precies zoals Kinalegu hoopte. Het afgelopen jaar was de priester ernstig ziek. Vorige week overleed hij, 53 jaar oud, in Dungu aan ademhalingsproblemen en nierfalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden