Priester met condoom

Stefan van Dierendonck (1972) beschrijft de vrijmaking van een vrome, weinig priesterlijke priester

oordeel


Invoelend, aangrijpend, mooie stijl en verteltrant


Stefan van Dierendonck


En het sneeuwde in Rome


Thomas Rap; 240 blz. euro 19,99


Priesters en priesters in wording hebben het niet makkelijk in de Nederlandse literatuur. De eerste die me te binnen schiet is priester Clemens Brandt in Connie Palmens 'De wetten', een "kwijlende, opgewekte, schaamteloze gnoom met perverse verlangens"; ook de priesters in E.B. de Bruyns boeiende herinneringen 'Uit een leven' spelen niet altijd een fraaie rol. Verder noem ik Van Deyssels 'De kleine republiek' met de aan zijn 'warme vleeschkokertje draayende' seminarist die door de hypocriete leraren van de priesterschool smadelijk wordt weggejaagd. En laat ik als buitenlandse uitsmijter de whisky-priester in Graham Greene's 'Het geschonden geweten' noemen, eersteklas alcoholist en seksueel zondaar.


De gewone, braaf gelovige priester is misschien wel een van de minst voor de hand liggende romanfiguren die je kunt bedenken. Ook in Stefan van Dierendoncks priesterroman 'En het sneeuwde in Rome' komt het er niet van. Van Dierendonck (1972) is zelf een voormalige priester, dus hij spreekt uit ervaring. Ervaring die hij ook al in zijn debuutroman 'En het regende brood' verwerkte. In zekere zin doet hij dienst als de katholieke tegenpool van schrijvers als Jan Siebelink en Franca Treur, die met afstandelijke empathie terugblikken op een streng protestantse jeugd.


In 'En het sneeuwde in Rome' (Van Dierendonck houdt kennelijk van dat soort titels) kijkt een vader terug op de tijd dat hij als jonge priester in Rome een opdracht voor zijn bisschop moest verrichten, eind vorige eeuw. Maar in plaats van zich van zijn vrome taak te kwijten wordt hij verliefd op zijn taaldocente, de mooie Italiaanse Arianna. Het duurt weliswaar eindeloos, ik zou bijna zeggen priesterlijk lang, tot ze hun platonische liefde in fysieke daden omzetten, maar tenslotte belanden ze dan toch in bed. Dat is eigenlijk het hele verhaal.


Maar Van Dierendonck is een schrijver in de breedte. Hij neemt de tijd om de Eeuwige Stad gedetailleerd te beschrijven, de wandelingen door stegen en over pleinen, de romantische gevoelens van de hoofdpersoon. In dat opzicht zou je dit een hedonistische roman kunnen noemen; de hoofdpersoon (en daarachter de schrijver) geniet volop van zijn omgeving en wederwaardigheden.


Erg priesterlijk zijn zijn gevoelens trouwens niet. Natuurlijk, dit autobiografische verhaal is na Van Dierendoncks uittreding uit het ambt geschreven, maar het heeft toch een opmerkelijk seculiere inslag. Priester Stefan kijkt porno, luistert naar stevige popmuziek en schrijft: "Ik had veel liever mijn mond gehouden om de illusie van de vrome, jonge man van God niet te verstoren, de fantasie dat de zuivere jongeling door een goedkope Roomse slet op het verkeerde pad was gebracht. Was het maar zo simpel. In werkelijkheid was ik mijn hele puberteit lang al een geile jongeling geweest."


Het mooie aan 'En het sneeuwde in Rome' is dat je pas geleidelijk ontdekt wie er eigenlijk schuilgaat achter de vrome jongeman, het is een soort langzaam uit de kast komen. Je voelt daardoor het proces van vrijmaking als het ware zelf mee, inclusief de almaar venijniger opmerkingen over de rooms-katholieke cultuur, zoals opmerkingen over "vrome scheten" of "een polonaise van dodelijk saaie, door de geleerden gladgestreken papenkoppen."


Anderzijds is dit beslist geen afrekening met het geloof. Dat de priester in de slotregels van deze roman een spijkerbroek en een pakje condooms koopt betekent niet dat hij van God los is geraakt: "Als Jacobs worsteling om de rivier over te steken, in gevecht met God in het diepst van zijn gedachten, zo zoek ik God in het diepst van mijn verhalen. Ik tref er niet zomaar een betere versie van mezelf, het gaat verder dan dat. Ondanks mezelf. Juist nu ik al zoveel jaren probeer om Hem te vermijden, voel ik Hem overal." Dat is niet meer of minder dan een spiritueel credo. En ook zijn bijna bittere tranen als hij zijn verzaking van het priesterschap opbiecht - "Ik heb zo mijn best gedaan" - klinken oprecht en raak.


Zo is het toch eigenlijk vooral ontroerend en aangrijpend hoe hoofdpersoon Stefan zijn oude huid inwisselt voor een nieuwe. Inmiddels lijkt Van Dierendonck me met zijn mooie stijl en verteltrant genoeg ontpriesterd om zich nu aan een wereldse roman te wagen. Ik kijk ernaar uit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden