Presidentskandidaat Egypte: hoe democratisch is Sisi?

Aanhangers van legerchef Sisi vieren dat hij zich kandidaat heeft gesteld voor de presidentsverkiezingen. Beeld reuters

De Egyptische defensieminister en legerleider Abdel-Fatah al-Sisi wil staatshoofd worden van Egypte, zo heeft hij aangekondigd op de Egyptische televisie. Hij stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen die waarschijnlijk in juni worden gehouden. De verwachting is dat Sisi die ook zal winnen. Veel Egyptenaren zijn hem dankbaar voor de legercoup tegen moslimbroeder Morsi.

Nu nog veldmaarschalk Sisi verscheen in zijn legeruniform op tv, naar eigen zeggen voor de laatste keer. Hij zal afstand moeten doen van zijn legerfunctie, omdat in Egypte alleen mensen zonder functie binnen het leger of de regering zich verkiesbaar kunnen stellen voor het presidentschap. "Ik geef dit uniform op om het land te verdedigen", zei Sisi, die ook aftreedt als minister van defensie.

Maandenlang is er gespeculeerd over de kandidatuur van de 59-jarige Sisi. De veldmaarschalk is populair, en velen in Egypte denken dat de overwinning in de verkiezingen hem niet kan ontgaan. Het Egyptische leger schoof begin juli vorig jaar de democratisch gekozen president en moslimbroeder Mohamed Morsi aan de kant, en nam zelf de macht over.

Waardering
Met name onder seculiere Egyptenaren heeft dat Sisi, die aan de basis stond van de coup, veel waardering opgeleverd. Morsi werd door leger en oppositie een compromisloze, autoritaire regeerstijl verweten waarin hij bij voorkeur gebruik maakte van decreten en nauwelijks handreikingen deed aan andersdenkenden.

Sisi zei in zijn toespraak verder te willen bouwen aan een "modern en democratisch Egypte" en dat er "geen persoonlijke vetes zullen worden uitgevochten". Dat lijkt nogal in tegenspraak met de manier waarop de islamistische Moslimbroederschap na de coup is aangepakt en gedecimeerd.

Honderden aanhangers zijn gedood tijdens botsingen met de ordetroepen. De afgezette president Morsi is aangeklaagd en zit in voorarrest, en duizenden van zijn supporters zijn gearresteerd. Begin deze week hoorde een groep van 529 moslimbroeders zelfs de doodstraf tegen zich uitspreken. Meer dan duizend anderen wachten nog op hun vonnis.

Veldmaarschalk af: Abdel-Fatah al-Sisi Beeld reuters

'Geen eerlijke processen'
Volgens de Verenigde Naties was er geen sprake van een eerlijk proces en kregen de verdachten nauwelijks de tijd om zich te verdedigen. Bovendien werden de doodvonnissen uitgesproken voor vergrijpen die niet bijzonder ernstig waren. Een 'grotesk voorbeeld' van de tekortkomingen in het rechtssysteem in Egypte, stelde Amnesty International.

President Morsi benoemde na zijn aantreden in 2012 zelf de man die zijn ondergang zou worden. De relatief jonge generaal Sisi werd als legerchef de opvolger van de bejaarde veldmaarschalk Tantawi. Hij werd gezien als vertegenwoordiger van het oude regime van het bewind van president en militair Hosni Moebarak, die begin 2011 door een volksopstand werd verjaagd.

Nikaab
Mogelijk zag Morsi in de relatief jonge infanterie- en inlichtingenofficier Sisi een geloofsgenoot. De generaal had de reputatie sympathie te hebben voor Morsi's Moslimbroederschap, en zijn vrouw droeg de in officierskringen zeer ongebruikelijke gezichtssluier, de nikaab. Ook zou Sisi de militaire academie voorzichtig hebben opengesteld voor islamisten.

Het vertrouwen dat Morsi aan Sisi gaf bleek nog geen jaar later weinig waard. Toen midden vorig jaar de ontevredenheid en het verzet tegen Morsi hoog genoeg was opgelopen, greep Sisi de macht. Onder hem kreeg het meedogenloze veiligheidsapparaat van de militairen, dat in de nadagen van het regime van Moebarak en door de revolutie wat naar de achtergrond was verdrongen, weer het voortouw.

In de Egyptische samenleving heeft het leger de touwtjes weer stevig in handen. Het leger was ook onder Moebarak al een staat in een staat, met een eigen zakenimperium en talloze eigen voorzieningen. Legerleider Sisi bespeelt het publiek nu samen met de staatsmedia, biedt een messiaanse boodschap van orde en redding en onderdrukt politieke tegenstanders.

Daarmee lijkt onder Sisi, naar verwachting straks de nieuwe president, de democratische ontwikkeling van Egypte na de volksrevolutie weer teniet gedaan te zijn. Velen zien weinig verschil met de eerdere militaire regimes die Egypte sinds 1952 hebben geregeerd.

Een aanhanger van de Egytische Moslimbroederschap gooit een traangasgranaat terug tijdens een protest tegen de onderdrukking van de broederschap in de hoofdstad Cairo. Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden