Presidentskandidaat Amy Klobuchar ‘vernederde personeel’: pittige tante of seksistisch frame?

Presidentskandidaat Amy Klobuchar Beeld AP

Kun je sla eten met een kam? Hoe dan, en wat voor kam kun je daarvoor het beste nemen? Webmagazine Slate bewees dit weekeinde dat de voorraad absurde onderwerpen in de Amerikaanse politiek nooit opraakt. 

En dat er voor een politicus met presidentiële aspiraties altijd meer valkuilen zijn dan waar je op rekende.

Amy Klobuchar had de twijfelachtige eer de aanleiding te zijn voor het stuk. De senator uit Minnesota stelde zich twee weken geleden kandidaat voor het presidentschap, als concurrent van inmiddels elf andere Democraten. Haar onderscheidende handelsmerk is ‘Minnesota nice’. Dat is een variant van ‘Mid-Western nice’, de stereotype bescheidenheid en gemoedelijkheid van de Amerikanen die rechts van de Rockies wonen, maar niet zo oostelijk dat ze bij de arrogante elite van de kust horen. Dat is natuurlijk een enorme generalisatie, maar juist aan het begin van een presidentiële campagne, als de mensen nog weinig van je weten, is dat voor kiezers een fijn houvast.

Erg vervelend dus dat er al snel berichten kwamen over een tamelijk onaardige kant van Klobuchar: ze is een ramp om voor te werken. Websites Huffpost en Buzzfeed waren er het eerst mee, vrijdag vulde de New York Times het beeld verder in..

Bijna geen senator heeft zo’n groot personeelsverloop als zij, berichtte de krant. En anonieme ex-medewerkers kostte het geen moeite uit te leggen hoe dat kwam.

Belediging en vernedering lijken Klobuchars twee belangrijkste managementgereedschappen te zijn. Als iemand een speech schrijft die ze minder goed vindt, is dat meteen ‘de slechtste ooit’. Dat oordeel wordt op de ongelukkige medewerker afgevuurd in het bijzijn van collega’s, of in een email met cc aan het hele kantoor. Als het al niet de vorm aanneemt van een naar het hoofd gesmeten telefoon of papiermap.

Haar medewerkers ontwikkelden expertise in het omgaan met haar boosheid. Een handleiding voor een nieuwe persoonlijke assistent, geschreven door goedbedoelende collega’s, legt uit dat ze in de auto soms stoom moet afblazen. “Laat haar schelden, onderbreek haar niet, tenzij absoluut nodig, en wees voorzichtig als je haar probeert te kalmeren. Ze moet dingen nu eenmaal uitspreken en is dan niet geïnteresseerd in andermans opinie.”

Presidentskandidaat Amy Klobuchar Beeld REUTERS

Maar wat nooit wende, voor sommigen, was dat ze politieke medewerkers kon behandelen als huishoudelijke hulp. Kleding ophalen bij de stomerij, of afwassen bij haar thuis, het kwam regelmatig voor. En toen tijdens een vliegreis voor haar een salade zonder vork arriveerde, gebruikte ze inderdaad haar kam om die naar binnen te werken en moest de medewerker die het eten had gehaald hem daarna schoonmaken.

Dat is allemaal niet best voor een politica die naar buiten toe juist inzet op haar allervriendelijkste uitstraling, en die een verademing wil zijn na de polarisatie van de afgelopen jaren.

Seksistisch? 

Maar het is ook niet het hele verhaal. Er zijn medewerkers die al heel lang voor haar werken. Die staan misschien niet toevallig vlak onder haar in de pikorde, zoals haar stafchef en het hoofd van haar thuisbasis in Minnesota. Ze kan heel gezellig zijn, meldt de New York Times verder, en komt bijvoorbeeld trouw naar verjaardagsfeestjes van haar personeel.

En zelfs al is er iets – of veel – op haar managementstijl af te dingen, is het dan niet seksistisch om daar zo veel aandacht aan te besteden? Jennifer Palmieri denkt van wel, schrijft ze op de website Politico, en ze heeft recht van spreken. “Google maar eens op “Bill Clinton en “rood van woede”, schrijft ze. Een aantal van diens aanvallen van razernij maakte ze zelf mee, als lid van het voorlichtingsteam van de president.

En in haar werk voor first ladies Hillary Clinton en Michelle Obama, en later voor presidentskandidaat Hillary Clinton, merkte ze bij zichzelf dat ze de lat bijna onmenselijk hoog legde. Je werk voor een prominente politicus moet altijd goed zijn, maar deze prominente vrouwen konden zich helemaal geen openbare blunder veroorloven. Instemmend citeert ze Barack Obama. Die zei tijdens de campagne van 2016 dat Hillary Clinton was als Ginger Rogers, die alle danspassen moest doen die Fred Astaire deed, maar dan achterstevoren en op hoge hakken. Een vrouw in zo’n positie wordt vanzelf verbeten en veeleisend, concludeert Palmieri. “Hoeveel gratie en zelfvertrouwen een vrouw ook heeft, dat soort druk sijpelt door naar de medewerkers.”

En als perfectionisme en ambitie dan leiden tot uitvallen en uitglijders, wordt op mannen anders gereageerd dan op vrouwen, weet ze: “We gaan vaak mee in het gevoel dat werken voor veeleisende mannen laat zien hoe stoer we zijn. We spelen in de eredivisie. Werken voor een moeilijke en veeleisende vrouw is niet cool, eerder vernederend.”

Zo bezien ben je geneigd Klobuchar het voordeel van de twijfel te gunnen. Laat haar, aardig of niet, de kiezers verleiden met haar vriendelijke, open gezicht en haar gematigde ideeën. En misschien dat ze vanwege haar reputatie nu niet de beste mensen kan krijgen, maar als ze wat hoger komt in de peilingen, en eventueel de genomineerde wordt, heel misschien zelfs president, dan lopen ze de deur plat. Ze is uiteindelijk Donald Trump niet.

Is er een mol?

Of misschien toch een beetje? Tussen alle verhalen die naar buiten gekomen zijn over haar gedrag binnenskamers staan er een of twee die aan de huidige president doen denken. Ze besteedt volgens de bronnen van de New York Times veel te veel tijd aan het nagaan hoe er over haar geschreven wordt. Ze denkt soms dat haar medewerkers expres slechte prestaties leveren. Een keer sprak ze zelfs in een email het vermoeden uit dat er een mol onder hen was. En ook heel opvallend: ze eiste dat haar staf in de Senaat niet zei dat ze bepaalde wetsontwerpen ‘steunde’, het moest zijn: ‘mede-ondertekende’. Anders zou het ‘zwak’ lijken.

Hoe ver ze wil gaan om geen zwakte te tonen, liet Klobuchar al zien tijdens de aankondiging van haar kandidatuur, op 10 februari in Minneapolis. Op die openluchtbijeenkomst vroor en sneeuwde het. Klobuchar hield gewoon haar rede, lachend om dat weer. Dat ze daarbij afzag van een muts, zou eigenlijk iedereen die in het noorden van de VS woont ernstig moeten laten twijfelen aan haar gezonde verstand. Maar stoer was het wel. En misschien heeft een vrouw haar overdreven hardheid nu eenmaal nodig om in de Amerikaanse politiek overeind te blijven.

Lees ook: 

Je kunt veel zeggen over Donald Trump, maar de Amerikaanse politiek is er na zijn verkiezing tot president niet saaier op geworden. Wekelijks bespiegelt Amerika-correspondent Bas den Hond op het reilen en zeilen binnen Washington

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden