President zegt de premier keihard de waarheid in Roemenië

President en 'modelduitser' Klaus IohannisBeeld EPA

Elke dag zijn er acties in Boekarest tegen de regering. Maar ook de president haalde hard uit tegen de premier.

Roemenië verkeert in een ‘complete politieke crisis’, zegt president Klaus Iohannis. In een harde redevoering riep hij de regering van premier Sorin Grindeanu eerder deze week op de corruptie in het land aan te pakken. Ondertussen demonstreren de Roemenen nog altijd tegen de politici die ze niet meer vertrouwen.

De verkiezing van Iohannis, in november 2014, beloofde verandering in Roemenië, een van de armste landen van de Europese Unie. De man die zijn thuisstad Sibiu had opgeschoond zou dat kunstje landelijk wel even herhalen. Zijn imago als degelijke ‘Duitser’ kwam daarbij van pas, juist in de strijd tegen corruptie.

Zijn toenmalige tegenstander in de presidentsverkiezingen, Victor Ponta, gebruikte Iohannis’ afkomst tegen hem. Hij zou geen echte Roemeen zijn, niet orthodox en nog kinderloos ook. Toch hadden de inwoners van Sibiu Iohannis drie maal overweldigend herkozen als burgemeester. Dat kon niet liggen aan zijn etnische achterban: de traditionele minderheid waartoe zijn familie behoort vormt nog maar amper 2 procent van de inwoners van Sibiu.

Iohannis’ populariteit kende een eenvoudiger verklaring: hij zorgde dat het vuil weer werd opgehaald in de stad, dat aanbestedingen netjes verliepen en dat de gemeentelijke diensten functioneerden. Volgens kenners is hij in feite een normale politicus, in Europese context: hij gedraagt zich democratisch en geeft de kiezers waar voor hun belastinggeld.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Roemeense premier Sorin Grindeanu, die volgens de president te weinig deed tegen corruptie.Beeld EPA

Uitzondering

Maar in Roemenië is hij daarmee een uitzondering. Sibiu groeide met burgemeester Iohannis uit tot een populaire bestemming voor een stedentrip en werd culturele hoofdstad van Europa in 2007. De bijzondere geschiedenis speelde daarbij een hoofdrol. Sibiu is in de Middeleeuwen als Hermannstad gesticht door de Zevenburger Saksen, een groep Duitsers die emigreerden naar deze uithoek van het toenmalige Hongarije om de grenzen te verdedigen tegen de Turken.

Veruit de meeste Saksen zijn inmiddels weer vertrokken naar Duitsland. Iohannis woonde ook enige tijd met zijn ouders in Beieren, maar keerde terug naar zijn geboortestad en werd daar natuurkundeleraar. In tegenstelling tot veel andere politici van zijn generatie is Iohannis (57) nooit gelieerd geweest aan de communistische dictatuur van Nicolae Ceausescu.

Als president, met beperkte bevoegdheden, heeft hij minder voor elkaar gekregen dan als burgemeester. Corruptie blijft een probleem en juist op dit gevoelige terrein heeft de regering van premier Grindeanu geblunderd. Een decreet dat omkoping tot een bedrag van 45.000 euro niet langer strafbaar stelde, is op het laatste moment en na kritiek van Iohannis ingetrokken.

Massale protesten gaan door

Maar de massale protesten tegen de regering, groter dan ooit sinds de val van Ceausescu in 1989, gaan door. Duizenden demonstranten verzamelden zich dinsdagavond in Boekarest, leuzen roepend tegen de ‘rode plaag’ van de sociaal-democratische regering. Zondag waren er een half miljoen mensen op de been.

Ondanks zijn kritiek op de regering wil Iohannis geen nieuwe verkiezingen uitschrijven. Grindeanu zit er pas twee maanden en moet volgens de president de kans krijgen om zich te bewijzen. Gisteren kreeg een motie van wantrouwen tegen de regering geen meerderheid. Maar het is de vraag hoeveel geduld de Roemenen nog hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden