President Xi mag de rest van zijn leven heersen, net als eerder Mao

Het Chinese partijcongres in oktober. Midden: Xi Jinping.Beeld REUTERS

De Chinese president Xi Jinping mag nu voor het leven aan het roer blijven, een voorrecht dat eerder alleen Mao had.

De almacht van de Chinese president Xi Jinping is compleet, nu een grondwetswijziging hem toestaat levenslang aan het roer te blijven. De beperking tot twee ambtstermijnen voor de president, sinds 1982 onderdeel van de Chinese grondwet, wordt op voorstel van de Communistische Partij geschrapt.

De grondwetswijziging is een van de grootste politieke veranderingen van de afgelopen decennia in China. Na jaren van 'collectief leiderschap' helt de Volksrepubliek nu over naar een persoonlijk bewind van Xi, wat zijn autoriteit op het niveau van de legendarische Mao Zedong brengt. China wordt met strakke hand geleid door de Communistische Partij, maar de partij net zo strak door Xi.

Politbureau

De beperking van het Chinese presidentschap tot twee ambtsperioden van vijf jaar werd in 1982 ingevoerd om herhaling van de chaos en interne partijstrijd tijdens de opvolging van Mao te vermijden. Xi's voorgangers Hu Jintao en Jiang Zemin hielden zich aan de limiet. Zij duidden na hun eerste termijn een informele opvolger aan, die klaargestoomd werd in het permanent comité van het politburo, het hoogste partijorgaan.

Toen Xi tijdens het partijcongres van oktober geen potentiële opvolger aanwees, werd al gespeculeerd dat de 64-jarige president, wiens eerste termijn erop zit, de teugels niet zo snel uit handen zou geven. De vraag was toen of Xi, die ook partijvoorzitter en militair leider is, enkel achter de schermen invloed zou willen uitoefenen, of dat hij de regels naar zijn hand zou zetten.

Sinds zijn aantreden in 2013 heeft 'papa Xi', zoals zijn bijnaam luidt, een ijzersterk parcours afgelegd. Hij zette China internationaal op de kaart en voerde binnenlands een felle strijd tegen corruptie, waarvan hij gebruikmaakte om politieke tegenstanders uit te schakelen. Als bekroning werd zijn politieke theorie, onder zijn eigen naam, al tijdens zijn leven in de grondwet opgenomen, een eer die eerder enkel Mao te beurt viel. De persvrijheid en bewegingsvrijheid van ngo's werden fors teruggeschroefd.

Gebrek aan tegenspraak

Nu er geen tijdslimiet meer zit aan Xi's presidentschap, wordt verwacht dat hij de vrije hand krijgt om verdere hervormingen door te voeren. Maar critici vrezen dat dit gebrek aan tegenspraak, in een complexe economie en maatschappij, juist tot fouten kan leiden. "Hij is een keizer voor het leven geworden", aldus Willy Lam, adjunct-professor van de Chinese universiteit van Hongkong en biograaf van Xi, in The New York Times.

Hoeveel termijnen Xi aan elkaar hoopt te rijgen, is onbekend. De staatskrant Global Times, die als spreekbuis van de Communistische Partij fungeert, schreef gisteren dat de wijziging niet tot een levenslang presidentschap hoeft te leiden. Su Wei, hoogleraar aan de partijschool van Chongqing, zei daarin dat China vooral tot 2035 een 'stabiel leiderschap' nodig heeft.

Het partijvoorstel moet nog worden goedgekeurd door het Volkscongres, het pro forma-parlement dat begin maart bijeenkomt. De zowat drieduizend parlementsleden hebben nog nooit een partijvoorstel afgewezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden