President weigert RAF-terrorist Klar clementie

(Novum/AP) - De Duitse president Horst Köhler heeft geweigerd voormalig RAF-terrorist Christian Klar clementie te verlenen. Het bureau van de president heeft dat maandag bekendgemaakt. Klar is tot vijfmaal levenslang veroordeeld wegens betrokkenheid bij negen RAF-moorden, onder meer op de voorzitter van het Duitse werkgeversverbond Hanns-Martin Schleyer, bankier Jürgen Ponto en procureur-generaal Siegfried Buback in 1977.

Köhler weigerde ook een gratieverzoek van een ander voormalig RAF-lid, Birgit Hogefeld, die in 1985 tot levenslang werd veroordeeld wegens onder meer betrokkenheid bij een bomaanslag op een basis van de Amerikaanse luchtmacht in Duitsland.

Klar heeft er inmiddels 24 jaar op zitten. Hij komt pas in 2009 formeel in aanmerking voor vervroegde vrijlating, maar gewoonlijk krijgen gevangenen enige tijd daarvoor al recht op een soepeler behandeling, waaronder de mogelijkheid op verlof, om hen voor te bereiden op het leven buiten de gevangenis. Klars advocaat Hans-Jürgen Schneider weigerde commentaar en zei dat hij eerst met zijn cliënt wil spreken.

Köhlers bureau zei niet waarom de president Klars verzoek heeft afgewezen. In de verklaring wordt evenwel opgemerkt dat Köhler uitvoerig sprak met betrokkenen, onder wie verwanten van de slachtoffers. Ook had hij vorige week een persoonlijke ontmoeting met Klar.

Het verzoek van Klar stuitte op fel verzet van veel centrumrechtse politici, die wezen op de ernst van Klars misdrijven en diens weigering publiekelijk spijt te betuigen. In februari besloot de regering van de deelstaat Baden-Württemberg, waar Klar vastzit, al dat Klar niet in aanmerking kwam voor een soepeler behandeling. De deelstaatregering wilde dat eerst opnieuw werd onderzocht of hij nog steeds een gevaar vormt voor de samenleving. Ze baseerde haar besluit mede op een boodschap van Klar aan een conferentie van de linkse krant Junge Welt, waarin hij pleitte voor 'het voltooien van de nederlaag van de plannen van het kapitaal' om 'de deur naar een andere toekomst te openen'.

In Duitsland worden voorbereidingen getroffen om stil te staan bij de 30-jarige herdenking van de Duitse Herfst van 1977, toen de RAF de strijd met de kapitalistische West-Duitse staat aanbond en verscheidene moorden pleegde. Er zouden nog vele moorden volgen - het totaal kwam op 34 - voordat de RAF in 1998 formeel werd ontbonden.

Hogefeld behoorde tot een van de latere generaties RAF-leden. Zij werd tot levenslang veroordeeld in verband met een bomaanslag uit 1985 op een Amerikaanse luchtmachtbasis in Duitsland en een poging tot moord op Hans Tietmeyer, een voormalig functionaris van het Duitse ministerie van financiën, in 1988.

Tijdens haar proces in 1996 achtte de rechtbank bewezen dat zij een Amerikaanse militair, Edward Pimental, in een disco bij Mainz had verleid om zijn identiteitskaart te verkrijgen. Pimental werd later in een bos bij Mainz gevonden. Hij was doodgeschoten. De aanslagplegers gebruikten Pimentals identiteitsbewijs om een auto met 240 kilogram explosieven achter te laten op de luchtmachtbasis Rhein-Mainz. Bij de ontploffing vonden twee Amerikaanse militairen de dood.

Köhlers bureau zei dat de president 'niet in de positie verkeert' om Hogefeld, die nu ruim dertien jaar gevangen zit, gratie te verlenen. Hieraan werd toegevoegd dat het verzoek 'op een passend tijdstip' opnieuw wordt overwogen.

Een woordvoerster van de fractie van de Linkspartei.PDS, Ulla Jelpke, noemde het besluit van Köhler een gemiste kans om nieuwe wegen in te slaan. Jelpke zei dat Köhler de verantwoordelijkheid heeft nog vastzittende RAF-leden, zoals Klar, Hogefeld en Eva Haule, via strafverlichting voor te bereiden op herintreding in de maatschappij, omdat de samenleving van hen geen gevaar meer te duchten heeft.

Een woordvoerder van bondskanselier Angela Merkel, Ronald Pofalla, zei het besluit van de president te verwelkomen, mede omdat Klar consequent weigert spijt te betuigen. Ook de oppositiepartij FDP liet bij monde van partijleider Guido Westerwelle weten achter het besluit van Köhler te staan.

Hoewel het de president formeel vrij staat gratie te verlenen aan wie hij wil, moet het besluit worden bekrachtigd door de regering, te weten de minister van justitie.

Köhlers voorgangers Richard von Weizsäcker, Roman Herzog en Johannes Rau verleenden allen wel gratie aan veroordeelde RAF-terroristen. Von Weizsäcker stelde drie ex-RAF-leden op vrije voeten, Herzog eveneens drie en Rau twee. Vooral de vroegere Duitse minister van binnenlandse zaken Klaus Kinkel (FDP) spande zich voor de RAF-gevangenen in. Kinkel stelde daarbij dat het een van de positieve kenmerken van het Duitse rechtssysteem is dat tot levenslang veroordeelden niet hun leven lang achter de tralies behoeven door te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden