President van Zuid-Afrika ruimt vijanden uit de weg

De Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki manipuleert er lustig op los om maar een opvolger naar voren te werken die hem straks met rust laat.

De Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki vecht voor een opvolger, in 2009, van wie hij vooral geen gevaar hoeft te duchten. Daarom heeft Mbeki de afgelopen jaren flink wat rivalen uit de weg geruimd. Instrument was meer dan eens de speciale justitie-eenheid ’De Schorpioenen’. Maar zelfs deze almachtige corruptiebestrijders lijken nu hun hand overspeeld te hebben.

De strijd om de macht in Zuid-Afrika woedt feller dan ooit. In december kiest het ANC een nieuwe leider, een positie die de afgelopen tijd een opstap was naar het presidentschap. Mbeki mag volgens de wet niet opnieuw president worden in 2009, maar kan wel een vinger in de pap houden als ANC-leider.

Aanhangers van Mbeki’s grote rivaal Jacob Zuma – vicepresident van het ANC – zeggen al heel lang dat Mbeki zelf de hand heeft in de al jaren lopende vervolging van Zuma wegens corruptie. Er zijn ook vraagtekens gezet bij soortgelijke jarenlange onderzoeken door de Schorpioenen tegen andere potentiële presidentskandidaten. In de Zuid-Afrikaanse pers heten de slachtoffers van deze onderzoeken ’zombies’: tegen hen is niets bewezen, maar hun reputatie is kapot. De laatste tijd moeten ook journalisten het ontgelden. Tegen medewerkers van de Sunday Times loopt nu een zaak wegens ’documentendiefstal’.

„Ik geloofde eerder het verhaal van de Zuma-aanhangers dat Mbeki achter Zuma’s vervolging zat absoluut niet. Ik dacht dat ze de corruptie van hun leider wilde toedekken. Nu ben ik daar niet meer zo zeker van”, schreef de gezaghebbende columnist Justice Malala, naar aanleiding van dit laatste voorbeeld van wat inmiddels algemeen ’Mbeki-machiavellisme’ heet.

Hele provincies worden door Mbeki-getrouwe partijkaders bewerkt om ervoor te zorgen dat hij straks, op de partijconferentie in december, als ANC-hoofd zal worden herkozen. Dat zal hem de macht geven om in 2009 de presidentiële kandidaat van het ANC aan te wijzen, die ongetwijfeld president wordt.

Die zal toegang hebben tot documenten over een notoire wapendeal waarover Mbeki de supervisie had. Zowel Jacob Zuma als Mbeki’s tweede rivaal, de zakenman Tokyo Sexwale, heeft inmiddels allebei publiekelijk verklaard ervan overtuigd te zijn dat bij deze contracten heel veel corruptie om de hoek kwam kijken. Mbeki wil voorkomen dat zijn bureauladen straks door een tegenstander doorzocht kunnen worden op bewijzen.

Het laatste geval waarin Mbeki als Machiavelli wordt neergezet is, ironisch genoeg, een geval waarin de Schorpioenen zich tegen de president lijken te hebben gekeerd. De eenheid probeerde politiecommissaris Jackie Selebi voor het gerecht te slepen. De Zuid-Afrikaanse politie geldt al jaren als de rivaal van de Schorpioenen; meermalen probeerde het parlement de Schorpioenen onder te brengen bij de politie. Maar commissaris Selebi is tevens een bondgenoot van Mbeki, en dus heeft Mbeki nu het hoofd van de Schorpioenen vervangen door een vertrouweling die deze zaak moet ’herzien’. Mbeki zou het volgens ingewijden met de woorden ’we hebben een monster geschapen’ nu betreuren dat hij de Schorpioenen ooit in het leven riep.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden