President Soedan vervangt regering voor militairen

Achttien generaals, met president Bashir (eerste rij, vijfde van rechts), nadat ze zijn ingezworen als de nieuwe gouverneurs van de provincies in Soedan. Beeld Reuters

President Al-Bashir van Soedan heeft de noodtoestand uitgeroepen en alle civiele bestuurders vervangen door militairen. Maar de demonstraties en roep om zijn aftreden gaan onverminderd door.

Een vos verliest wel zijn haren maar niet zijn streken. Die vos is president Omar al-Bashir van Soedan en al sinds 1989 aan de macht via een staatsgreep. Zijn streken zijn het buitenspel zetten van alle bestuurders en parlementariërs en die door hoge militairen vervangen. Dat deed Al-Bashir dit weekend opnieuw door de noodtoestand uit te roepen voor de periode van een jaar.

Aanleiding zijn de protesten die al ruim twee maanden aanhouden tegen zijn bewind. Het begon in december vorig jaar toen de brood- en benzineprijzen werden verhoogd. De demonstraties verspreidden zich over het hele land en van Al-Bashir werd geëist dat hij zou aftreden.

Het leger is de afgelopen dagen de straat opgegaan om de protesten onder de noodtoestand met harde hand de kop in te drukken. De demonstranten bleven echter protesteren. Volgens de krant de Sudan Tribune marcheerden ze onder de leuze: ‘Vrijheid, vrede en gerechtigheid’ in de hoofdstad Khartoem, de tweelingstad Omdurman, maar ook in Shambat, Jabra en Medani. De haven van Port Soedan ligt al dagen plat.

Beelden op sociale media toonden lange rijen legervoertuigen op de weg. Veiligheidsdiensten en militairen sloegen met knuppels in op demonstranten. Ambulances voerden gewonde mensen af.

Generaals

Ondertussen schoof Al-Bashir de achttien ‘walis’, gouverneurs van de provincies, aan de kant en verving hen door generaals. Een duidelijk signaal dat hij het verzet tegen zijn bewind in het hele land de kop wil indrukken. Met deze stap koos Al-Bashir opnieuw voor het leger als zijn steunpilaar.

De vicepresident, de premier, ministers en parlementariërs werden naar huis gestuurd. De minister van defensie werd gepromoveerd tot vicepresident en rechterhand van Al-Bashir. De president motiveerde zijn ingreep met de mededeling dat hij een regering en een bestuur wil van competente mensen.

Daar ligt ook meteen het grootste probleem. De incompetentie van bijna dertig jaar bestuur onder Al-Bashir heeft geleid tot grote corruptie en een uitermate slecht functionerende economie. Bovendien is de staatskas leeg.

1989

In 1989 zetten militairen onder leiding van kolonel Omar al-Bashir de toen democratisch gekozen regering af vanwege de economische malaise en de vele burgeroorlogen. Na bijna dertig jaar dictatoriaal bewind van Al-Bashir zit het land economisch volledig aan de grond. En nu gebruikt Al-Bashir dezelfde argumenten als in de vorige eeuw om in te grijpen.

Ook in 1989 vormde hij een junta met vijftien officieren die als de Revolutionaire Raad bekendstond. Op alle posities benoemde de toenmalige kolonel Al-Bashir militairen en hij verbood politieke partijen, vakbonden en maatschappelijke organisaties. Het leger nam alle sleutelposities over bij de politie en de overheid.

Anno 2019 heeft Al-Bashir wederom politieke partijen, vakorganisaties en instellingen aan de kant gezet. Hij roept op tot een ‘nationale dialoog’ met feitelijk maar één spreker: Omar al-Bashir.

De voorzitter van de Darfur Bar Association, een mensenrechtenorganisatie van Soedanese advocaten, is klip en klaar over het uitroepen van de noodtoestand: “Demonstraties tegen zijn bewind kunnen een noodtoestand niet rechtvaardigen. Dit is ongrondwettelijk”, zegt Abdelrhman el-Gasim.

De eerste dagen na het uitroepen van de noodtoestand hebben nog niet geleid tot minder demonstraties. De roep om het aftreden van Al-Bashir klinkt onverminderd. Ahmed Elzobeir van Amnesty International volgt vanuit buurland Kenia de ontwikkelingen en is bezorgd. “Militairen inzetten tegen demonstranten kan lelijk aflopen. Militairen zijn hiervoor niet getraind, zoals de politie.”

Militairen

De uitkomst is volgens El-Gasim en Elzobeir moeilijk te voorspellen. Veel hangt af van de opstelling van de militairen. Vooralsnog lijken ze hun vroegere legerleider en huidige president te volgen, net als in 1989. Toen promoveerde Al-Bashir zichzelf in rap tempo tot generaal, legerleider, premier en president.

Het opzijschuiven van het parlement betekent ook dat een grondwetswijziging van de baan is. Al twee jaar was er discussie over de maximumtermijn van de president. Al-Bashir zal er niet mee zitten. De 75-jarige president wil nog wel even door.

Lees ook:

De Soedanese president vraagt zijn buren om hulp, nu de bevolking blijft protesteren.

De regering in Soedan bedelt om geld en politieke steun van Arabische landen om de volksopstand het hoofd te bieden. ‘Zelfs in de koloniale tijd duurde het verzet nooit zo lang.’

In Soedan woedt een broodoorlog

Soedanezen gaan massaal de straat op om te protesteren tegen de stijgende broodprijzen. Economisch gezien ligt het land er slecht bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden