President Kibaki speelt spelletje

Een vredesakkoord in Kenia laat lang op zich wachten. Hardop wordt gezegd dat president Kibaki helemaal niet bereid is de macht te delen.

Na een betrekkelijk rustig intermezzo van enkele weken klonk ineens weer de bekende oproep van de Keniaanse oppositiepartij ODM tot nieuwe grote demonstraties. Maar oppositieleider Raila Odinga stelde gisteren de protestacties ’tot nader order’ uit – onder druk van oud-VN-topman Kofi Annan, die geen gedonder wil zolang hij bemiddelt. Kenia lijdt onder de chaos die ontstond na de verkiezingen eind december, waarna ruim duizend doden vielen.

Al sinds het begin, op de kop af een maand geleden, gaan de onderhandelingen over niets anders dan machtsdeling. Belangrijkste twistpunt is de nieuwe post van premier. Beide partijen zijn het in principe eens dat die functie er moet komen en dat oppositieleider Odinga die zal bekleden. Probleem zit ’m in de bevoegdheden: wat men bij de premier toevoegt, gaat er bij de president van af.

Vlak voor het weekeinde leek een doorbraak in zicht. Totdat de leider van de regeringsdelegatie, minister van justitie Martha Karua, een havik, begin deze week nieuwe voorstellen op tafel legde, die eerdere afspraken terzijde schoven. Daarop schortte Annan de onderhandelingen op.

Wie de voorstellen bestudeert, ziet een treffende gelijkenis met eerder ingenomen posities tijdens het constitutionele veranderingsproces – de invoering van een premier vereist een wijziging van de grondwet. Begin 2004 lag er een breed gedragen voorstel. Maar de regering Kibaki vreesde inperking van de presidentiële macht en gaf procureur-generaal Amos Wako opdracht een nieuwe tekst te schrijven.

In december 2005 verwees een overduidelijke meerderheid van de bevolking het ’Wako-voorstel’ per referendum naar de prullenbak. In die tekst staat onder meer dat de premier taken uitvoert die de president hem toekent. De premier wordt zo feitelijk gereduceerd tot de loopjongen van de president.

Geen wonder dat de leider van de ODM-delegatie, Musalia Mudavadi, nu zegt ’zeer teleurgesteld’ te zijn. Ook analisten en diplomaten zijn sceptisch over de ware intenties van het regeringskamp. „Waarom zou de regering de macht willen opgeven die ze middels de verkiezingen ’eerlijk’ heeft gestolen”, zegt een westerse diplomaat.

Tijd winnen is een mogelijke tactiek van de regering. „Men rekent op een soort ’collectieve amnesie’ bij de Kenianen. Dat ze de gebeurtenissen van december en januari snel zullen vergeten en op de regering rekenen voor een snel herstel van rust en orde”, zegt journalist Lucas Barasa van het Keniaanse dagblad The Nation. Bij nieuwe onrust krijgt de oppositie de zwarte piet toegespeeld.

Barasa wijst ook op voorbereidingen van de regering voor als de situatie weer escaleert. „We zien dat politieagenten van de Luo-stam uit de provincie Nyanza (thuisbasis van Odinga) worden overgeplaatst.” Aangenomen wordt dat deze agenten minder bereid zijn om opstanden van Luo’s de kop in te drukken.

Chaacha Mwita, van dagblad The Standard, meent dat de regering nooit serieus naar een oplossing heeft gezocht. Dat vindt ook professor Peter Wanyande, die politicologie doceert aan de Universiteit van Nairobi. „De regering is er slechts op uit om de status quo te handhaven.”

Van het nut van internationale druk op de regering-Kibaki is de prof niet onder de indruk. „Economische sancties? Ik vermoed dat Kibaki denkt als (de Zimbabwaanse president) Robert Mugabe. Als er sancties komen, kijkt hij gewoon naar China. Dat zal gewoon zaken met Kenia blijven doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden