President in vizier Rwanda-tribunaal

Een Franse rechter vindt dat president Kagame van Rwanda terecht zou moeten staan voor oorlogsmisdaden. De Rwandese regering is er niet blij mee.

Rechter Jules Bruguière heeft voor commotie gezorgd in het land waar de wonden van de genocide van 1994 nog niet zijn geheeld. Rwanda verbrak de diplomatieke betrekkingen met Frankrijk en haalde Radio France International uit de lucht.

Bruguière oordeelde dat president Paul Kagame berecht moet worden voor oorlogsmisdaden, inclusief de moord op de toenmalige Rwandese president Habyarimana. Op 6 april 1994 werd het vliegtuig met hem aan boord neergehaald met een raket; alle inzittenden kwamen om. De gebeurtenis was de aanleiding voor de genocide, waarin meer dan 800.000 mensen werden vermoord. Volgens Bruguière was Kagame zelf degene die zijn voornamelijk uit Tutsi’s bestaande rebellenbeweging RPF opdracht gaf het toestel van de Hutu Habyarimana neer te schieten.

De reactie van Kigali is strategisch, zegt een Franse diplomaat die vanuit Tanzania – gastland van het Rwanda Tribunaal (ICTR) – de zaak volgt. „Kagame reageert nooit emotioneel. Het is een signaal waarmee hij zijn achterban, vooral de Tutsi-extremisten, wil imponeren.”

Waar Habyarimana goede relaties onderhield met toenmalig president Mitterrand, is de relatie tussen Parijs en Kigali sinds de genocide ijzig te noemen. Kagame vindt ook dat Frankrijk bij zichzelf te rade moet gaan, omdat het land Hutu-extremisten trainde én omdat Franse VN-militairen destijds de génocidaires geen strobreed in de weg legden. Zeker een Franse rechter heeft geen recht van spreken, is de redenatie. „De rechterlijke uitspraak is onzinnig én politiek gemotiveerd”, verklaart een Rwandese regeringswoordvoerder.

Kagame kreeg de afgelopen jaren veel complimenten uit het Westen. Rwanda staat niet meer onderaan de corruptie-index en ontwikkelingsgelden stroomden toe – Nederland startte in 2001 een duurzame ontwikkelingsrelatie. Het land timmert aan de weg op het gebied van ict-dienstverlening en is bezig zich hiermee in de regio te onderscheiden. Maar van persvrijheid is nog altijd geen sprake, critici van de regering worden gearresteerd of moeten vluchten, en er zijn nog altijd aanwijzingen voor militaire betrokkenheid in Oost-Congo. Toch geeft de internationale gemeenschap Rwanda het voordeel van de twijfel en veel geld.

Maar die steun is zeer pijnlijk nu er een serieuze rechterlijke aanbeveling ligt om de president te vervolgen voor oorlogsmisdaden. Het Rwanda-tribunaal, speciaal opgericht om verdachten van volkerenmoord en misdaden tegen de menselijkheid te berechten, sprak zich nooit duidelijk uit of ’de zaak Kagame’ binnen zijn jurisdictie valt. „De hoofdaanklager vindt vooralsnog van niet, maar de deur staat nog steeds open”, zegt de voorlichter van het tribunaal. De Vereniging van Advocaten van de verdediging heeft hoofdaanklager Hassan Bubacar Jallow van het Rwanda-tribunaal opgeroepen de zaak te onderzoeken.

Het wachten is nu op een officiële reactie van Jallow. Maar of het tot een zaak komt is zeer de vraag. „Er zwemt nog een aantal grote vissen rond terwijl het tribunaal volgend jaar zijn werkzaamheden beëindigt”, aldus de persvoorlichter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden