President Gusmao trekt macht naar zich toe

(Novum/AP) - De Oost-Timorese president Xanada Gusmao heeft dinsdag de directe controle over de strijdkrachten opgeëist om een einde te kunnen maken aan de chaos en de wetteloosheid in de hoofdstad Dili. Met machetes en stokken gewapende bendes bleven de stad onveilig maken. Inwoners gingen elkaar bij distributiecentra te lijf om aan voedsel te komen.

Gusmao deed de bekendmaking nadat tijdens spoedberaad van het kabinet de ministers van defensie en binnenlandse zaken waren ontslagen. Hij zei dat hij de enig verantwoordelijke voor defensie en nationale veiligheid is, teneinde 'meer geweld en dodelijke slachtoffers te voorkomen'. De maatregel werd onmiddellijk van kracht en zal dertig dagen duren. De crisis kostte tot dusver ten minste 27 mensen het leven.

Gusmao zei geen noodtoestand te willen afkondigen, omdat in dat geval burgerrechten worden opgeschort. De interventie is nieuw voor Gusmao, die als voormalig guerrillaleider en held van de onafhankelijkheidsstrijd over veel prestige beschikt maar zich tot dusver niet direct met het politieke bedrijf bemoeide.

Eerder op de dag gaf minister van buitenlandse zaken José Ramos Horta premier Mari Alkatiri de schuld van de chaos in het land. Alkatiri zou ernstig in gebreke zijn gebleven door het geweld van de afgelopen week en de daaruit voortvloeiende ongeregeldheden niet te hebben voorkomen.

Horta zei voor de Australische televisie dat de regering had nagelaten met alle partijen een politieke dialoog aan te gaan en problemen aan te pakken zodra ze zich voordeden. "En dat is waarom zoveel mensen kwaad zijn op de premier en willen dat hij aftreedt", aldus de minister.

Honderden demonstranten eisten opnieuw het aftreden van Alkatiri. Bij een pakhuis van waaruit voedsel werd gedistribueerd, braken gevechten uit. Net als de voorgaande dagen gingen woningen in vlammen op. Opnieuw vluchtten veel inwoners van Dili de stad uit. Duizenden gingen hen voor.

Hulpmedewerkers zeggen gefrustreerd te zijn over het voortduren van de ongeregeldheden ondanks de aanwezigheid van ruim 1300 man buitenlandse troepen uit Australië, Nieuw-Zeeland en Maleisië. Het hoofd van de hulporganisatie World Vision, Tim Costello, noemde de Australiërs 'onzichtbaar'. De Oost-Timorese regering erkende dat de Australiërs 'hulpeloos' zijn en kondigde aan dat zij de bevoegdheid krijgen mensen voor 72 uur vast te houden. Procureur-generaal Longhuinhos Monteiro zei dat de buitenlandse militairen zonder zo'n bevoegdheid 'niets kunnen beginnen'.

Minister van justitie Domingos Sarmento zei dat een eenheid van 120 paramilitaire agenten uit Portugal de buitenlandse militairen zal bijstaan. De Portugezen worden eind deze week verwacht.

De crisis ontstond nadat in maart zeshonderd militairen van het 1400 man sterke leger naar huis waren gestuurd. Sporadische botsingen tussen oud-militairen en regeringstroepen groeiden geleidelijk uit tot openlijk straatgeweld. Het conflict plaatst ook Oost-Timorezen uit het oosten, die voor de onafhankelijkheid zouden hebben geijverd, tegenover groeperingen uit het westen, die op de hand zouden zijn geweest van de voormalige bezetter Indonesië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden