Deja Vu

President Ford was als eerste inhuurbaar voor bijna alles

September 1993. Vier presidenten op een rij, v.l.n.r: Ford, (zittend president) Clinton, Carter en Bush. Beeld AFP
September 1993. Vier presidenten op een rij, v.l.n.r: Ford, (zittend president) Clinton, Carter en Bush.Beeld AFP

Harry Truman was 68 jaar oud toen hij begin 1953 na bijna acht jaar plaatsmaakte voor zijn Republikeinse opvolger Dwight D. Eisenhower. De vertrekkende Democraat had een bewogen presidentschap achter de rug: met onder meer het einde van de Tweede Wereldoorlog (inclusief de beslissing om atoombommen boven Hiroshima en Nagasaki af te werpen), de blokkade van Berlijn en de Korea-oorlog.

Een oudedagsvoorziening voor voormalige presidenten bestond nog niet. Spaargeld had hij nauwelijks. Truman viel terug op een legerpensioentje van 112 dollar en een beetje. Hij verhuisde met zijn vrouw terug naar hun niet erg representatieve woning van vroeger in Independence, Missouri.

Bedragen als 400.000 dollar voor een lezing zoals Barack Obama nu krijgt, waren nog ondenkbaar. Truman had het ondanks zijn financiële situatie niet gewild. Zoals hij ook aanbiedingen afhield om tegen vorstelijke vergoedingen voor bedrijven te gaan werken. Hij vond het geen pas geven na 'de mooiste baan ter wereld' en de 'eer' van het bewonen van het Witte Huis. Met profiteren op welke manier dan ook zou hij prestige en waardigheid van het ambt bezoedelen, vond Truman.

Truman kreeg na enige tijd wel een aardig zescijferig bedrag voor het schrijven van zijn memoires. Maar daar bleef na betaling van degenen die hem daarbij assisteerden en aftrek van belasting niet zo gek veel van over.

Trumans financiële situatie was mede aanleiding om de oudedagsvoorziening van presidenten te regelen. Dat gebeurde. Eisenhower, zeventig toen hij begin 1961 afzwaaide, kon ervan profiteren. Hij had ook een stevig legerpensioen als voormalig opperbevelhebber van de geallieerde troepen in Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog. John F. Kennedy kwam nooit aan een post-presidentieel leven toe. Zijn opvolger Lyndon Johnson schreef zijn memoires en begon daarna al snel te kwakkelen met zijn gezondheid. De Democraat stierf vier jaar en twee dagen na zijn vertrek als president.

De Republikein Richard Nixon moest in de zomer van 1974 aftreden om te voorkomen dat hij werd afgezet. De naweeën van de Watergate-affaire zadelden hem op met hoge kosten. Vooral advocaten lieten zijn spaargeld snel verdampen. De tv-interviews met de Britse journalist en tv-producer David Frost in 1977 brachten uitkomst. Nixon kreeg er 600.000 dollar voor. Een jaar later verschenen zijn memoires, die een bestseller werden. Meer boeken zouden later volgen.

Doorsnee-burger

Gerald Ford, Nixons opvolger, kende nauwelijks terughoudendheid na zijn kleine tweeënhalf jaar als president. Hij trad toe tot de raad van bestuur van gerenommeerde bedrijven als American Express en 20th Century-Fox. En wie hem wilde inhuren als spreker was welkom. Afgemeten aan zijn stijgende tarieven (van 10.000, naar 20.000 en later zelfs 40.000 dollar) stemden zijn voordrachten tevreden. Journalisten die hem vervelende vragen stelden over de verenigbaarheid van dit soort klussen met zijn vroegere ambt, kregen lik op stuk. Hij was weer een doorsnee-burger. Het waren zíjn zaken en daar had niemand iets mee te maken.

Fords voorbeeld kreeg volop navolging. Alleen zijn opvolger Carter bleef terughoudend met het geven van toespraken voor enorme vergoedingen. Als hij het al deed, ging het geld meestal naar goede doelen. "Wij pakken het geld niet, wij geven het weg."

Carter bekritiseerde ook zijn opvolger Reagan, toen die kort na zijn vertrek in 1989 twee miljoen dollar ontving voor twee voordrachten in Japan. Niemand had hem ook ooit zulke bedragen geboden, gaf hij tegelijkertijd toe.

Vader en zoon Bush cashten ook flink na hun terugtreden. En niemand wist er zo'n goedlopende business van te maken als Bill en Hillary Clinton. Al begint Obama natuurlijk pas net.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden