President dreigt oppositie met rolstoel

De president van Kirgizië vreest voor een coup. Zijn tegenstanders willen de komende vijf dagen massaal gaan protesteren.

Koermanbek Bakijev zwoer deze week mogelijk geweld van demonstranten met geweld te beantwoorden. “Mensen lopen het risico in een rolstoel te belanden“, dreigde hij. Zowel de Verenigde Staten als Rusland hebben opgeroepen tot kalmte.

Voor de ruim vijf miljoen Kirgiezen lijkt de geschiedenis zich te herhalen. Een jaar geleden was de kleinste Centraal-Aziatische republiek het toneel van gewelddadige rellen, uitmondend in een revolutie. Bakijev, de man die in maart 2005 vooropging bij de bestorming van het 'Witte Huis', is nu bang zelf daaruit te worden verdreven.

Tegenstanders van de president zijn ontevreden met de voortgang van de hervormingen in het verarmde land, waar twee op de vijf mensen onder de armoedegrens leven.

Onder Bakijev is het land misschien wel corrupter dan onder zijn voorganger Akajev, zeggen critici. Politieke moorden (onder wie drie parlementariërs), criminelen die de politiek infiltreren en een keiharde strijd om privatiseringen domineerden het nieuws. Van Bakijevs ministers en medestanders liepen er al meerdere over naar de oppositie.

Het zwakke optreden het afgelopen jaar is niet alleen voor de Kirgiezen een grote teleurstelling. De VS werden meteen na zijn aantreden gesommeerd te vertrekken uit hun legerbasis bij de hoofdstad Bisjkek, of ze moesten honderd keer meer huur gaan betalen. Dat conflict is nog steeds niet opgelost.

Ondertussen haalt Bakijev de band met Moskou aan. Vorige week was hij daar op staatsbezoek. Het Kremlin wil graag zijn oude invloed in deze energierijke regio herstellen. Bakijev helpt ze daarbij een handje: zo wilde hij afgelopen zomer de waterkracht-energiesector (die groot is in het bergachtige land) zonder concurrentie gunnen aan de Russische stroomgigant UES.

Anti-westerse sentimenten spelen ook een rol bij Kirgizië's aarzeling toe te treden tot de club van arme landen met hoge schulden van de Wereldbank. Dat zou aflossing van de 2 miljard dollar buitenlandse schuld makkelijker maken, maar Bakijev stelt dat IMF en Wereldbank dan teveel invloed krijgen.

Moskou en Washington zijn het er wel roerend over eens dat Kirgizië niet verder moet afglijden naar chaos. Stabiliteit in de regio blijft strategisch belangrijk - met Afghanistan in het zuiden, China en ook Iran vlakbij. Maar de afgelopen tijd nam de sociale onrust en radicaal geweld in buurlanden Oezbekistan en Tadzjikistan toe.

Maar voorlopig komt in Kirgizië het verzet tegen de president uit vreedzame hoek. De oppositie wordt gesteund door vele maatschappelijke organisaties, die in Kirgizië meer dan in omringende landen een krachtig geluid laten horen.

De belangrijkste eis van de naar verwachting tienduizenden demonstranten is vandaag het aftreden van enkele hoge corrupte bestuurders. Als Bakijev daarin toestemt en eindelijk eens gaat hervormen, mag hij voorlopig blijven zitten, aldus de oppositie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden