President Bachelet haalt bezem door haar kabinet

Chilenen schrikken van corruptieschandalen: Wij zijn dit niet gewend

Ietwat zenuwachtig maakte de Chileense president Michelle Bachelet op televisie het ontslag bekend van haar hele ministersploeg. Verscheidene schandalen - waaronder een waarbij haar zoon betrokken is - plagen haar regering.

Uit opinieonderzoek blijkt dat nog maar 31 procent van de Chilenen het staatshoofd steunt, een historisch dieptepunt voor een Chileense president. Het betekent ook dat de vrouw die gold als dé politieke belofte van Zuid-Amerika in de problemen is gekomen.

Bachelet is pas sinds anderhalf jaar president van Chili. Ze moet het land door de diepste politieke crisis loodsen sinds de jaren zeventig.

"Door de ministersploeg te vervangen kan de president haar imago weer even opvijzelen, maar de schandalen gaan er niet door weg", aldus opiniepeiler Marta Lagos. Volgens onderzoekster Lagos zit ook de ambitieuze politieke agenda van de president haar in de weg (zie kader).

Bachelet werd in december 2013 met liefst 62 procent van de stemmen gekozen tot president voor een tweede termijn nadat ze tussen 2006 en 2010 al eens het hoogste ambt in Chili bekleedde. In de tussenliggende periode gaf ze leiding aan het VN-programma voor vrouwen. Lang twijfelde ze aan een terugkeer naar de Chileense politiek. Ze liet er de kansen op een hoge internationale post voor schieten.

Bachelet keerde terug -zoals in 1979, nadat ze vier jaar in Oost-Duitsland was ondergedoken nadat haar vader was doodgemarteld wegens verraad door de dictatuur van Pinochet. "Chili staat op de eerste plaats en de Chilenen verdienen een betere toekomst", aldus Bachelet bij haar kandidaatstelling voor een tweede ambtstermijn.

Terwijl deze week de een na de andere minister werd vervangen hopen veel Chilenen dat de president wat gaat doen aan de corruptieschandalen die haar in de problemen hebben gebracht.

Chileense banken en grote bedrijven doneerden grote sommen geld aan individuele politici van de oppositie. Twee rechtse politieke partijen, Onafhankelijke Unie voor Democratie (UDI) en Nationale Vernieuwing (RN), waren de ontvangers. Het leidde tot een storm van protest en verschillende politici van UDI en RN stapten op, sommigen worden strafrechtelijk vervolgd.

Het leek erop dat Bachelets linkse coalitie buiten schot bleef. Tot nota bene haar zoon in februari dit jaar in verband werd gebracht met een dubieuze vastgoeddeal. Hij zou zijn invloed hebben gebruikt om goedkope kredieten af te sluiten om zijn slag te slaan op de lucratieve vastgoedmarkt. "Chilenen schrikken van dit soort schandalen en reageren terecht heel heftig. We zijn dit niet gewend", was het hoofdredactioneel commentaar van Chili's grootste krant El Mercurio.

Het Zuid-Amerikaanse land behoort volgens Transparency International tot de minst corrupte van Latijns-Amerika en scoort zelfs beter dan Europese landen zoals Spanje en Frankrijk.

Toch verwachten weinigen in Chili dat Bachelet het veld zal moeten ruimen. "De president stelt orde op zaken en zal zich moeten herpakken met haar hervormingsagenda. Die steunen de Chilenen in grote meerderheid", aldus politicoloog Robert Funk van de Universiteit van Chili.

Chilenen keken lang met verbazing naar de talloze corruptieschandalen die de regering van de Braziliaanse president Dilma Rousseff tot op de dag van vandaag achtervolgen. Met angst keken ze naar de massaprotesten op de straten van Buenos Aires tegen de economische malaise en de Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner.

Die verbazing en angst hebben plaats gemaakt voor afschuw jegens hun eigen politieke elite. Bachelet vertrok na haar eerste termijn in 2010 met een waarderingscijfer van 80 procent. Ze heeft vanaf vandaag nog een lange weg te gaan om dat cijfer te evenaren.

De scherven van Pinochet

Michelle Bachelet beloofde in haar verkiezingscampagne in 2013 Chili drastisch te hervormen en te moderniseren. Ze vindt dit nodig omdat veel wetten en instituties nog functioneren in de geest van oud-dictator Pinochet en het land kampt met een grote sociale en inkomensongelijkheid. Vorige maand slaagde ze erin het onderwijs te hervormen: dat wordt gratis op alle niveaus en de gehate selectie op basis van bijvoorbeeld sociale klasse wordt afgeschaft. Op de rol staan nog een nieuw progressief belastingstelsel, een moderner zorgstelsel en het herschrijven van de Chileense grondwet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden