’President Arroyo maakt misbruik van ons democratische systeem’

Het machtsmisbruik van president Arroyo is zo groot dat steeds meer Filippino’s haar met dictator Marcos vergelijken. Vandaag is een grote protestdemonstratie.

Corruptie hoort bij de Filippijnse politiek. Maar zo bont als president Gloria Macapagal Arroyo het maakt, is lang niet vertoond.

Arroyo nam vorige maand tachtig ambtenaren, veertien parlementariërs en een onbekend aantal ministers mee naar het Wereldeconomisch Forum in het Zwitserse Davos. Ook Arroyo’s dochter Luli was van de partij. Bij terugkeer was het gezelschap bepakt met tassen van Prada en Lancôme, zo meldde de Filippijnse pers zuur. Die herinnerde er even fijntjes aan dat de Filippijnen tot de armste landen van Azië behoren.

In dezelfde week luidde het met pensioen gaande hoofd van de overheidsadministratie Karina David de noodklok over het buitensporig hoge aantal oneigenlijke benoemingen op ministeries. „Deze vertrouwelingen van Arroyo zijn niet gekwalificeerd en worden buiten de sollicitatieprocedure om op de personeelslijst gezet”, zei David op televisie.

Vorige week werd de voorzitter van het parlement gewipt in een stemming die Arroyo had voorgekookt. José de Venecia moest weg vanwege zijn kritische opstelling in een corruptieschandaal waarin Arroyo’s echtgenoot Mike een onfrisse rol heeft gespeeld. Mike Arroyo zou 48 miljoen euro aan steekpenningen krijgen van het Chinese telecombedrijf ZTE voor het binnenhalen van een overeenkomst van 230 miljoen euro met de Filippijnse overheid. De telecomdeal werd afgeblazen toen het omkoopbedrag uitlekte en maatschappelijke onrust dreigde. Maar een belangrijke getuige in deze zaak werd ook deze week weer geïntimideerd, waardoor hij nog altijd niet zijn hele verhaal heeft kunnen doen.

„Ons democratisch systeem is goed, maar president Arroyo maakt er misbruik van”, zegt de 87-jarige oud-politicus Jovito Salonga in zijn werkkamer in Manila. De in de Verenigde Staten opgeleide jurist is zelf in zijn loopbaan niet gezwicht voor de verleiding om zich te verrijken.

„Ik zie een soort Marcos in haar”, waarschuwde Salonga in mei 2007 tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Inmiddels is zijn bezorgdheid nog toegenomen. Vooral over Arroyo’s plannen om de Grondwet te veranderen, waardoor zij in 2010, met het aflopen van haar tweede en laatste termijn, een juridische basis heeft voor een derde termijn.

In zijn werkkamer vol boeken, een zeldzaamheid op de Filippijnen, vraagt hij of de bezoekster dichtbij wil komen zitten omdat hij slecht hoort. Dat hij aan één kant doof en blind is, komt niet door ouderdom, maar door de aanslag op zijn leven in 1971. Op zijn oude handen en armen zijn de littekens die de bomscherven veroorzaakten nog goed te zien.

„Ik vind het heel erg dat Arroyo zich zo ontwikkelt, want ik heb altijd goed samengewerkt met haar vader. Vicepresident Macapagal was nota bene degene die mij heeft aangemoedigd de politiek in te gaan”.

Hij legt uit dat Arroyo de media, het parlement en de rechterlijke macht manipuleert omdat zij weet dat ze nooit tot president is gekozen. In 2001 kwam ze aan de macht omdat ze nu eenmaal vicepresident was onder de populistische president Estrada. Toen die in 2001 moest opstappen na een volksprotest vanwege – alweer – corruptie, nam Arroyo zijn positie over. In 2004 werd ze herkozen, maar al snel bleek dat er gefraudeerd was met de uitslag.

Het telefoongesprek dat Arroyo voerde met het hoofd van de kiescommissie Virgilio Garcillano over de voorsprong van een miljoen stemmen waarmee ze zou gaan winnen, lekte uit. Arroyo’s amicale aanroep ’Hi Garci’ werd een populaire ringtone. Maar onderzoek naar de fraude heeft Arroyo tot dusver weten te verijdelen door het betalen van steekpenningen aan parlementariërs.

Salonga voorziet, ondanks het toenemende protest, geen herhaling van de volksopstanden die eerder presidenten het veld deden ruimen. „De mensen zijn moe. Ze hebben Marcos en Estrada de deur gewezen, maar bleken van de regen in de drup te zijn gekomen. En we hebben ditmaal niet de steun van de katholieke kerk. Ik ben zelf protestant, maar ik moet toegeven dat kardinaal Sin destijds grote invloed had op het verzet tegen Marcos. Kardinaal Rosales heeft onvoldoende charisma.”

Zijn hoop is gevestigd op het hooggerechtshof, dat ’vrijwel’ onafhankelijk is, en op de verkiezingen van 2010. „Het is net als in de Verenigde Staten. Daar heeft Bush de democratie ook uitgehold, maar dat betekent niet dat het systeem niet deugt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden