Preppil biedt Braziliaanse homo hoop

Een travestiet schraapt wat wangslijm weg voor een aidstest in de Braziliaanse stad São Paulo.Beeld REUTERS

Brazilië is een van de koplopers in het promoten van Prep, een middel dat helpt bij de preventie van aids. Onomstreden is het niet. Prep zou condoomgebruik ontmoedigen - iets wat experts bestrijden.

Hij noemt het de derde seksuele revolutie in Brazilië. "Sinds de opkomst van al die apps, Tinder, enzovoort, wordt er nog veel meer geneukt dan voorheen." Carlos Ribeiro (42), getraind lichaam, gemillimeterd haar, kok bij de militaire politie in Rio en homoseksueel, weet het heel zeker: de meeste mensen in zijn land doen het zonder condoom.

Dat is ook de reden dat Prep, het middel dat infectie door het hiv-virus kan voorkomen, zo belangrijk is. Ribeiro slikt het al een jaar, vanaf de testfase. "In homoseksuele kringen is men zich wel bewust van het gevaar omdat wij het meest door hiv getroffen zijn, maar de ziekte kan zich snel uitbreiden naar andere groepen." In juli 2017 bleek uit cijfers van de Verenigde Naties inderdaad dat het aantal besmettingen in Brazilië in de periode 2010-2016 is gestegen met 3 procent; wereldwijd is dat percentage gedaald met 11. En dat terwijl Brazilië al jaren serieus werk maakt van de bestrijding van aids.

Kwetsbare groepen

Onderzoekster van infectieziekten Valdilea Veloso is verbonden aan het programma dat Prep aan de vier kwetsbaarste groepen in Rio de Janeiro verstrekt: mannen die vrijen met mannen (in Brazilië zijn dat ook vaak mannen met vrouw en kinderen die er een parallel homoseksueel seksleven op nahouden), transseksuelen, sekswerkers en mensen die samenleven met een besmet persoon. Aids breidt zich uit naar steeds jongere mensen, ziet ze. Daarom is het hoog tijd om maatregelen te nemen.

De kritiek dat Prep condoomgebruik ontmoedigt, wuift ze gedecideerd weg: "Als mensen zonder problemen een condoom zouden gebruiken, zouden we geen geslachtsziekten en dus ook geen aids hebben, maar dat is nu eenmaal niet zo. Het condoomgebruik hangt af van twee personen. Het lukt niet iedereen consequent te zijn."

Veloso vindt dat mensen het recht hebben om te kiezen aan welke risico's ze zich bloot stellen. "We voeren gesprekken met Prepgebruikers en zien dat condoomgebruik bij velen hetzelfde blijft. Je kunt tenslotte ook andere ziektes oplopen."

Ribeiro zegt eerder minder seks te hebben dan méér sinds hij Prep gebruikt. "Door alle onderzoeken die je moet ondergaan en de gesprekken die je hebt met artsen denk je meer na over de risico's. Een van de grootste bedreigingen in Brazilië is syfilis en dat is een akelige en makkelijk overdraagbare ziekte."

Verantwoordelijk

Als homoseksuelen geen condoom gebruiken en denken dat de kans groot is dat hun bedpartner besmet is, nemen ze Prep, het middel dat je tot 72 uur na de seks kan innemen om besmetting te voorkomen. Het is onder homo's volgens hem ook gebruikelijker dat er gewoon wordt overlegd over wel of geen condoomgebruik en dat er openheid is over elkaars seksueel gedrag. "Je voelt je verantwoordelijk voor jezelf en de ander."

Zelf laat hij zijn condoomgebruik ook afhangen van de situatie. Zonder is fijner. Maar hij zal zijn eerste aidstest nooit vergeten. "De langste 40 minuten van mijn leven."

Op een tv-scherm in zijn huiskamer staat zijn Facebook open. Ribeiro wijst naar een foto van een vriend die met zijn kleinkinderen op bed ligt. "Hij gaat ook met mannen om. Zijn vriend is seropositief en heeft tuberculose, maar hij verdomt het zich te laten testen. Hij zegt dat hij nog liever doodgaat."

Onderzoekster Veloso hoopt dat Prep ertoe bijdraagt dat het aids-stigma dat aan seksuele minderheden kleeft verdwijnt. "We hebben al 36 jaar met de epidemie te maken, maar boeken vooruitgang. Een goede behandeling biedt perspectief op kwaliteit van leven en dat helpt tegen het stigma. We hopen dat het taboe verdwijnt en dat meer mensen zich zullen laten testen. Ook hetero's."

"We zijn al zo ver dat mensen die besmet zijn maar worden behandeld geen andere mensen meer besmetten. De onderzoeksresultaten zijn op een aidsconferentie in Parijs in 2017 besproken. Waarom is dat nog niet algemeen bekend? Iedereen moet dit weten. Ons doel is tenslotte een beter leven voor iedereen."

PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis)

Prep is een middel dat kan worden ingenomen om besmetting met het hiv-virus te voorkomen. Verschillende landen verstrekken de blauwe tabletten al; ook Brazilië, waar het sinds december 2017 gratis verkrijgbaar is in 35 gezondheidscentra in 22 steden.

De overheid streeft ernaar het eerste jaar Prep te verstrekken aan 10.000 mensen. Deelnemers aan het programma moeten zich op aids laten testen en moeten tot een risicogroep behoren.

Brazilië is koploper in aids-bestrijding in Latijns-Amerika. Sinds de jaren negentig is het land actief in het verstrekken van aidsremmers aan besmette mensen. Een van de redenen waarom Brazilië daarin succesvol is, is dat het zelf de medicijnen op goedkopere wijze produceert, waardoor meer mensen er toegang toe hebben.

Prep betrekt Brazilië van de Amerikaanse firma Gilead Sciences, tegen een prijs van 0,75 dollarcent per tablet. De gebruiker slikt er één per dag.

In de Verenigde Staten betalen gebruikers tussen 1300 en 1500 dollar per maand.

Ook in Nederland is Prep verkrijgbaar, voor rond de 50 euro per maand, exclusief kosten voor controles en consulten.

Leden van de actiegroep Prep Nu schreven in december in Trouw waarom het volgens hen goed is als Prep beschikbaar is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden