Premier Portugal na 'aardverschuiving' weg

De Portugese premier Antonio Guterres wond er gisterochtend geen doekjes om: ,,Deze nederlaag is mijn nederlaag'', was zijn commentaar op het verlies van zijn Socialistische Partij (PS) bij de lokale verkiezingen van zondag. Guterres heeft zijn ontslag ingediend bij president Jorge Sampaio, die het gisteravond aanvaardde.

'Aardverschuiving', kopten de kranten Publico en Diario de Noticias gisteren toen de meeste uitslagen bekend waren. De PS kreeg klop van de 'centrum-rechtse' sociaal-democraten (PSD).

De partij van Jose Manuel Durao Barroso deed het nog beter dan de opiniepeilingen hadden voorspeld. Het burgemeesterschap in alle grote steden moesten de socialisten uit handen geven, waaronder de hoofdstad Lissabon, Oporto en Sintra.

Verder krijgt de PSD de controle over anderhalf keer zoveel gemeenten als de partij van Guterres, terwijl bij de vorige verkiezingen de machtsverhouding nog vrijwel gelijk was: 127 gemeenten voor de PDS, 128 voor PS.

De 52-jarige Guterres bracht de socialisten in 1995 terug op het regeringspluche, na tien jaar van oppositie. In 1999 werd de club herkozen, maar de opiniepeilingen maakten onverbloemd duidelijk dat het PS-kabinet nu wel zo'n beetje uitgeregeerd was.

De socialisten brachten zichzelf in de problemen door slecht economisch beleid en onhandig optreden. Zo moest de begroting dit jaar tweemaal worden bijgesteld omdat domme fouten waren gemaakt. De inflatie is opgelopen van 2,9 naar 4,3 procent. En het kabinet drukte er aanvankelijk een strenge anti-alcoholwet door -maximaal 0,2 promille voor bestuurders- om die vervolgens weer in te trekken na felle protesten (onder meer van de wijnboeren).

Van de verkiezingsbelofte Portugal uit de onderste regionen van de EU-ranglijst te halen, is weinig terechtgekomen. Guterres had gedacht 'binnen één generatie' de kloof in levensstandaard te dichten met de Europese partners. Beschuldigingen over vriendjespolitiek en misbruik van publieke fondsen hebben het imago van de premier en zijn regering verder ondergraven. Herhaalde wijzigingen in die ploeg hebben daar geen verandering in kunnen brengen.

Nu hij het ontslag van Guterres aanvaardt, kan president Sampaio twee dingen doen: hij vraagt de socialisten een nieuwe premier te leveren, of hij schrijft nieuwe verkiezingen uit. De algemene verwachting in Lissabon is dat het staatshoofd voor het laatste zal opteren.

Een stembusgang zou binnen 55 dagen moeten plaatsvinden. Diario de Noticias sprak zich in een commentaar uit voor nationale verkiezingen: dat is beter dan de socialisten laten voortmodderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden