Premier klaagt over persiflages koningshuis

DEN HAAG - ,,De vraag is hoe ver je gaat met iets wat humor is.'' Premier Balkenende kan zelf bepaald niet lachen om twee nieuwe satirische producties -op televisie en in de schouwburg- waarin het Huis van Oranje op de hak wordt genomen.

Heftig en onverwacht vuurde Jan Peter Balkenende gisteren na afloop van de wekelijkse kabinetsvergadering zijn pijlen af op de programma- en theatermakers die momenteel in het koningshuis een dankbaar object zien. Balkenende ergert zich vooral aan twee recente pogingen tot satire: 'Egoland' van de omroep BNN en het toneelstuk 'Landgenoten, Beatrix spreekt' van theatergroep Toetssteen.

,,Satire bestaat nu eenmaal'', beseft de premier. Hij liet blijken de persiflages van koningin Beatrix in het Vara-programma 'Kopspijkers' nog wel eens leuk te vinden. Maar anderen gaan in zijn ogen ergerlijk ver in het acteren van scènes die zich binnen de muren van het paleis zouden afspelen. Dat zij daarmee 'te ver' gaan wil Balkenende ook weer niet hebben gezegd. Het kabinet overweegt geen juridische stappen. De premier: ,,Vrijheid van meningsuiting is een groot goed. De grenzen van de humor wil ik niet aangeven. Maar we zien een hellend vlak.''

'Egoland' is een nieuw wekelijks programma waarin poppetjes van klei de koningin en haar familieleden spelen. De koninklijke poppen overwogen een staatsgreep, Willem-Alexander kreeg het flink aan de stok met Máxima. In het toneelstuk van Toetssteen, afgelopen week in première gegaan in de Amsterdamse Engelenbak, speelt de actrice Ineke Veenhoven de rol van Beatrix. De nepkoningin lucht in lange monologen haar hart over de rampspoed en publiciteit die haar familie de afgelopen jaren overviel. In 1996 trok Toetsteen ook volle zalen met het omstreden stuk 'Emily of het Geheim van Huis ten Bosch'.

Balkenende stelde de kwestie gisteren in de ministerraad aan de orde, zonder dat dit tot conclusies leidde over mogelijke stappen van de kant de van de regering. Dat was volgens de premier ook niet de bedoeling. ,,Ik wil wel de discussie losmaken.''

Het kabinet beseft dat het juridisch niet sterk staat tegenover dit soort satire. Balkenende koos daarom voor een oproep aan de scriptschrijvers: ,,Hoe ver ga je? Iedereen die hiermee bezig is, moet zichzelf die vraag stellen. Feiten en fictie en halve waarheden over het koningshuis dreigen door elkaar te gaan lopen.''

Dat hijzelf en zijn ministers ook vaak worden gepersifleerd, vindt de premier niet zo'n punt. ,,Bewindslieden kunnen zich verdedigen. Bij de koninklijke familie gaat het om mensen die zich niet kunnen verdedigen.''

Ger Beukenkamp, scenarioschrijver van 'Landgenoten, Beatrix spreekt', voelt zich niet aangesproken door de premier. ,,Hij heeft er niets mee te maken. We hebben hier vrijheid van meningsuiting'', zei hij voor de camera van het 'NOS Journaal'.

BNN reageerder gisteren verrast. ,,Het is overduidelijk satire als je Bart de Graaff inzet als hofnar. Het vijf minuten durende programma is grappig bedoeld en we hopen dat het ook zo overkomt. Het is de kostbaarste serie die BNN ooit maakte; elke minuut kost 10000 euro. Alleen al om die reden denken wij niet dat er een vervolg op de achtdelige reeks komt.''

D66-leider Dittrich spreekt van betutteling. ,,Je hoeft toch niet te kijken?'' Dittrich noemt het 'verrassend' dat Balkenende zich met dit onderwerp bezighoudt. ,,Als het om normen en waarden gaat kan Balkenende zich beter druk maken over de veiligheid.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden