Praten met de tegenstander

Het woord 'verharding' is deze week niet van de televisie te slaan. Fractievoorzitters legden bij 'Nieuwsuur' uit dat ze in het vluchtelingendebat een grens trekken bij dreigementen, intimidatie en geweld. Zo moeten mensen dus niet omgaan met hun tegenstanders. Maar hoe wel? Wat is het alternatief voor de verharding?

De intieme, wonderlijke documentaire 'Als ik je zie dan groet ik je' (KRO-NCRV) gaf een begin van een antwoord. De film laat zien hoe totale tegenpolen dichter tot elkaar kunnen komen, namelijk slachtoffer en dader van een gewelddadige overval.

In de selfie-film over herstelrecht vraagt maker Julia Roeselers zich in de camera af hoe ze moet omgaan met haar overvallers, van wie één haar buurjongen blijkt.

Tijdens haar werk in het buurtcafé op Amsterdam-IJburg kwamen twee jongens met bedekte gezichten en een groot vleesmes binnen en eisten de inhoud van de kassa. Ze werden snel gepakt, en bleken pas 13 en 14 jaar oud. Julia komt erachter dat de moeder van de 14-jarige een paar huizen verderop woont. Als hij vrijkomt, staat hij straks naast haar bij de bakker, beseft ze. 'En ik kan hem dan niet herkennen, terwijl hij mij wel herkent.'

Mensen troosten haar met 'Ik hoop maar dat ze lang opgesloten worden'. Julia twijfelt. 'Gevangenisstraf, heeft dat zin, gaat dat ze helpen? Mij in ieder geval niet.' Ze zoekt naar manieren van confrontatie en verzoening met de dader, en probeert het wettelijke herstelrecht toe te passen.

'Laat maar meisje', is zo'n beetje de reactie die ze krijgt. 'Ze zijn niet toe aan praten'. Nee, allicht, als ze niet veel eerder op de optie zijn gewezen. Nu worden ze door hun advocaat in de richting van zwijgen gestuurd. De hele juridische trein in Nederland blijkt gericht op afstand scheppen, daders harder straffen, kwaad met kwaad vergelden. Op verharding dus.

Toch krijgt ze het voor elkaar, dat geinige meisje met haar te korte, zwarte Gothic-pony. Op haar LinkedIn-pagina vertelt ze trots dat ze de enige in Nederland is met een mastertitel in culthorrorfilms en een scriptie schreef over vrouwelijk vampirisme. Een voorliefde voor bloed, geweld en angst - op het veilige filmscherm dan. Totdat ze zelf tegenover twee pubers stond met een groot mes.

De zwarte gevoelens van angst en wraaklust die mensen op straat in hun vox-popjes tonen ('Die verdient echt een kogel door z'n kanis'), die heeft zij gewoon niet. Zij wil hen kunnen vergeven.

De jongens komen bij de uitspraak meteen vrij, na aftrek van een halfjaar voorarrest. Straf uitgezeten, zaak gesloten. Maar zij woont op IJburg nu tussen haar belagers. Het blijkt een opgave om instanties te vinden die haar kunnen helpen in gesprek te komen. Via de beschaamde moeder lukt het. O, wat is ze teleurgesteld als de jongen in de eerste ontmoeting niet op een 'sorry' afkoerst. Maar haar gezicht lijkt te zweven wanneer ze vertelt hoe ze hem op het strand tegen kwam. Zij zei 'hoi', hij zei 'hoi' terug. Twee dagen later weer een ontmoeting, op de fiets. 'Hij zwaaide voorzichtig en glimlachte naar me, en ik groette terug.' Wiedergutmachung. Ze kan nu weer zonder last op haar schouders leven in haar buurt. Dat is wat de fractievoorzitters willen: dat we 'hoi' zeggen en het horen wanneer de ander 'hoi' zegt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden