Prachtige Van Gogh-film wordt bioscoopbezoekers in Nederland onthouden

ROTTERDAM - Het 21ste Filmfestival Rotterdam is nog niet eens halverwege en kan nu al een succes genoemd worden. Het publiek stroomt en masse toe. Het programma loopt op rolletjes en biedt vele voortreffelijke films. De sfeer binnen de festivalleiding en onder het publiek is aangenaam ontspannen.

Emile Fallaux, de nieuwe directeur van het festival, is door dit succes al bijna heilig verklaard. Dat gebeurde eigenlijk wat al te voorbarig. Natuurlijk, Fallaux wist het festival nieuw elan te geven en zijn staf en het publiek voortreffelijk te enthousiasmeren, maar de kersverse directeur heeft ook een hoop geluk gehad. Waren er niet zoveel goede, nu op het festival vertoonde films gemaakt, dan had men nu ongetwijfeld vraagtekens gezet bij de deskundigheid van de man die zich bij zijn aantreden terecht 'slechts een actief filmconsument' noemde.

De voorbarige heiligverklaring van Fallaux gaat gepaard met een ronduit kortzichtige verkettering van Marco Muller, de vorige directeur. Alsof het festival geen bestuur heeft, wordt de verleden jaar nog als 'zeer inspirerend' ervaren Muller nu allerwegen de grond ingeboord.

Dat het festival te veel uitdijde en organisatorisch spaak liep, het zou slechts de schuld van de 'niet van Italiaanse trucs gespeende' Muller zijn. Als er in de toekomst tegenwind opsteekt, weet Fallaux hierdoor wat hem te wachten zal staan.

Hoe goed het filmaanbod de afgelopen tijd wel was, blijkt uit de vele in Rotterdam vertoonde films (vijftig!), die al voordat het festival begon door Nederlandse distributeurs werden aangekocht. Helaas hebben die distributeurs geen interesse voor een van de mooiste films van het festival: 'Van Gogh' van Maurice Pialat, die met films als 'Passe ton bac d'abord' en 'Loulou' dik tien jaar geleden door Huub Bals in Nederland geintroduceerd werd.

Door zijn lengte (bijna drie uur), de net geluwde Van Gogh-hausse en de rustige vormgeving ligt 'Van Gogh' kennelijk niet goed in de markt. Het Nederlands publiek dreigt hierdoor de beste Van Goghfilm tot nu toe - een filmisch meesterwerk en een sleutelfilm van een begenadigde realist - mis te lopen.

Pialat heeft voordat hij op 44-jarige leeftijd speelfilms ging regisseren, zelf geschilderd. Van Gogh was toen zijn grote voorbeeld. Al dertig jaar geleden was hij van plan een film over zijn idool te maken. Dat Pialat Van Gogh en ook zijn schilderende tijdgenoten mateloos bewondert en van haver tot gort proefde, is aan 'Van Gogh' te merken.

De vormgeving is gebaseerd op de schilderkunst van eind vorige eeuw. Iedere buiten- of binnenopname ademt de sfeer van een schilderij van destijds al succesvolle kunstenaars als Renoir, Cezanne, Manet, Degas, Bonnard, of Toulouse-Lautrec. Pialat weet de ziel van hun werk zijn film in te halen door een waarlijk meesterlijke 'mise en scene'.

Deze vormgeving staat in 'Van Gogh' niet op zichzelf. Zij is - hoezeer zij ook als zelfstandig fenomeen genoten kan worden - transparant en opent het zicht op de maatschappij van de kleine mensen, waartussen Van Gogh zijn laatste dagen sleet.

Dokter Gachet, zijn dochter Marguerite, zijn broer Theo, de hotelier en zijn gezin worden allemaal te kijk gezet als sympathieke kleinburgers. Ze leven wel met Vincent mee, de essentie van zijn leven en kunst voelen ze echter niet aan en wijzen ze af. Die staat te ver af van wat zijzelf normaal en mooi vinden.

Vincent, die prachtig ingetogen gespeeld wordt door Jacques Dutronc, is bij Pialat - en dat is een verademing - geen geniale gek of een door duivelse machten bezeten kunstenaar. Wel is hij een doodgewone, van levenslust bruisende en met gevoel voor humor begiftigde man, wiens tragiek het was, dat hij en zijn werk (nog) niet begrepen werden.

Pialat heeft deze tragische teloorgang van een mens en zijn werk perfect getroffen. Via zijn op de schilderkunst gebaseerde vorm geeft hij een loepzuiver en realistisch beeld van het tijdperk en van de mensen die Van Gogh verstikten. Vincent is bij hem als een vis op het droge die vroeg of laat wel moet sneven. De weinig getoonde schilderijen van Van Gogh tenslotte, blijven bij Pialat 'Fremdkorper' in een wereld en een film die gedomineerd worden door andere obsessies dan die, die de Nederlandse schilder in andere films meestal zo clichematig toebedacht werden.

'Van Gogh' is vanmiddag (Venster, 16.00 uur) voorlopig voor het laatst in Nederland te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden