Prachtige kitsch in de oude bioscopen van Los Angeles

Beeld Jonathan Vandevoorde

In de twintiger jaren trokken de barokke bioscooptempels van Los Angeles elke week duizenden bezoekers. Een aantal is in volle glorie hersteld. 

In feite begon ‘Hollywood’ in Downtown Los Angeles. Nadat Edward L. Doheny aan het eind van de negentiende eeuw aardolie had ontdekt in de vallei waar vooral citrusplantages stonden, begon een ongekende economische groei. Vooral na de Eerste Wereldoorlog stroomden immigranten en oorlogsveteranen het zonnige Zuid-Californië binnen en elke maand ging er wel weer een nieuwe wolkenkrabber de lucht in. Los Angeles werd de economische motor van Californië.

De snel groeiende bevolking moest vermaakt worden. Filmstudio’s, die vanwege het zonnige klimaat New York voor Los Angeles hadden verruild, draaiden overuren. In de jaren twintig gingen downtown de paradepaardjes van de studio’s open, veertien bioscopen in totaal. Immense paleizen van pleisterwerk, glas en spiegels die als enige doel hadden de toeschouwers te overdonderen. Pas later, vanaf 1927, gingen de eerste bioscopen open in Hollywood en Beverly Hills zelf, die zich razendsnel hadden ontwikkeld tot parkachtige villawijken waar de jetset zich steeds meer in terugtrok. Na de nijpende jaren dertig raakte downtown in verval en gingen veel filmpaleizen failliet.

Met Escott Norton, een architectural designer met een passie voor de vooroorlogse art déco-architectuur van de stad, maak ik een privérondleiding langs de mooiste filmtheaters langs Broadway. Dertig jaar geleden richtte Norton de L.A. Historic Theatre Foundation op. De stichting brengt de belanghebbende partijen van de oude bioscopen (ondernemers, stadsbestuur en vastgoedeigenaars) bij elkaar zodat zij er samen voor kunnen zorgen dat het erfgoed gerestaureerd wordt en een zinvolle bestemming krijgt.

Beeld MAPS4NEWS

The Los Angeles Theatre

615 South Broadway

The Los Angeles is de laatste bioscoop die zijn deuren opende op Broadway, in 1931, toen de economische crisis al flink had toegeslagen. Het was in amper negen maanden tijd klaar en na zes maanden al failliet.

De lobby doet denken aan een balzaal van een kasteel aan de Loire. Escott wijst op de details. “Elk interieur moest écht lijken, zoals een filmset. Zelf het ‘gietijzer’ van de balustrade boven is gips.” De bioscoopzaal is enorm, met meer dan 2000 stoelen. Op het podium hangt een 18 meter breed gordijn: herderachtige taferelen zijn er met (nu versleten) 3D-figuren op geborduurd, handwerk.

“Maar wil je iets écht bijzonders zien?”. In de kelder betreden we een ovalen balzaal. Hij wijst me op een gentlemen’s club links en de ladies’ room rechts, “met spiegels en gratis make-up, dat hadden ze bijna allemaal in die tijd.” Een klein zaaltje ernaast heeft een plafond dat er uit ziet als een gestreept tentdak: de peutertuin. Escott: “Hier stond ooit een draaimolen. Film was een dagje uit, het hele gezin moest entertained worden.”

www.losangelestheatre.com

The Los Angeles TheareBeeld Jonathan Vandevoorde

The Globe

758 South Broadway

Het oudste theater in Downtown L.A. werd in 1913 opgericht als het Morosco Theatre en was bedoeld voor live voorstellingen. Vijf naamsveranderingen en twee keer zoveel eigenaren later word ik door Eric Choll met een Frans accent ontvangen in wat nu The Globe heet.

Eric kwam in 2012 naar Los Angeles na succesvolle nachtclubs te hebben uitgebaat in Parijs. Na een zoektocht over de hele wereld vond hij The Globe en werd verliefd. Drie jaar lang heeft hij zich eigenhandig met de restauratie beziggehouden. “De vorige eigenaars zijn erg respectloos met het gebouw omgegaan.” Eric laat enkele kogelgaten in een fluwelen paneel boven het balkon zien. “Mijn voorganger trok zijn pistool en schoot op de geluidsman. Wellicht dacht hij zo zijn personeel te motiveren.”

The Globe is nu een state-of-the-art-evenementenhal. “Met deze restauratie wil ik het verleden eren en de toekomst vieren.”

www.globetheatre-la.com/

The GlobeBeeld Jonathan Vandevoorde

United Artists Theatre

933 South Broadway

Wie United Artists zegt, zegt Charles Chaplin, Cecil B. DeMille, Douglas Fairbanks en Mary Pickford. Dit enorme theater uit 1927 werd door deze coryfeeën opgericht. De lobby is een mix van gotiek, Moorse stijl en rococo. Aan weerszijden van het balkon sieren enorme fresco’s de muur. Ik herken afbeeldingen van de eigenaars van United Artists.

Het theater was het paradepaardje van de studio. Tijdens de bouw werden kosten noch moeite gespaard. Maar met name actrice Mary Pickford gaf zulke enorme bedragen uit dat het theater continu geldproblemen had.

In de jaren vijftig werd de zaal verkocht. Nu organiseert het aanpalende Ace hotel, eigenaar sinds 2014, er optredens. De led-verlichting, technische installatie en de 1584 stoelen zijn nieuw. Een commerciële uitdaging? “This theatre is its own beast”, lacht Escott.

www.acehotel.com/losangeles/theatre

United Artists TheatreBeeld Jonathan Vandevoorde

Old Town Music Hall

140 Richmond Street, El Segundo

In het badplaatsje El Segundo overleeft een parel van nostalgie, de Old Town Music Hall. Elke vrijdagavond wordt het publiek in dit theaterzaaltje naar de twenties van het oude Hollywood teruggeworpen. Bij de ingang begroet Bill Klein, uitgedost in Hawaiiaans hemd, vanuit zijn scootmobiel de gasten. Samen met een zakenpartner redde hij dit kleinood van de sloophamer.

Ben ik in een boudoir terechtgekomen? De decoraties zijn kitsch, de verlichting en muren zo rood dat het zeer doet aan mijn ogen. Het dertigkoppige publiek van vanavond luistert naar Bills korte toespraak over het unieke theaterorgel uit 1914 dat hij vanavond zelf bespeelt voor de start van de film. Nooit gedacht dat ik nog zo zou genieten van een Laurel en Hardy-sketch! Deze teletijdervaring is onvergetelijk voor wie van Hollywood, zijn geschiedenis en een een portie popcorn en kitsch houdt.

oldtownmusichall.org

The El Capitan TheatreBeeld Jonathan Vandevoorde

The El Capitan Theatre

6838 Hollywood Boulevard

El Capitan is een schitterende bioscoop uit 1926, de derde in Hollywood zelf. In 1941, toen het nog The Paramount heette, ging Citizen Kane, de klassieker van en met Orson Welles, hier in première. Het theater is sinds 1988 in het bezit van Disney Company die het prachtig restaureerde en er al zijn filmpremières houdt. Tussen twee filmvoorstellingen door neemt theaterdirecteur Ed Collins mij mee de coulissen in. In een hok ligt, tussen oude verfdozen en schroot, een originele gietvorm van de muurdecoraties. “Dank zij deze vorm hebben we veel oorspronkelijk pleisterwerk kunnen reconstrueren. Alles is daarom weer zoals het ooit was, zelfs de verfkleuren.”

Opvallend is het Wurlitzer theaterorgel dat Ed midden op het podium uit de kelder omhoog laat komen. Het bladgoud schittert in de spots. Ed: “We bespelen het elke zaterdag. Zo’n orgel, een gevaarte dat achter de alkoven aan weerszijden van het podium verstopt zit, kan 37 instrumenten nabootsen.”

elcapitantheatre.com

Old Town Music HallBeeld Jonathan Vandevoorde
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden