Prachtig paleis maar koning en nar leven niet

Theater

Escorial Muziektheater Transparant | Collegium Vocale Gent ***

De dood waart door het paleis met zijn donkere gangen en versleten tapijten. De koningin ligt op sterven, maar de koning doet het weinig. Hij wordt vooral hoorndol van de kerkklokken die haar einde aankondigen. De nar daarentegen houdt van de vorstin en is door zijn verdriet zijn luimen kwijt.

'Escorial' heet het zwarte, maar poëtische sprookje van de relatief onbekende Belgische schrijver Michel De Ghelderode (1898-1962), vernoemd naar het enorme paleis dat de Spaanse Filips II in de 16de eeuw liet bouwen. De Ghelderode roept daarin een bijna symbolistisch fantasie-Middeleeuwen op, met sprookjespersonages als De Koning, De Monnik, De Nar en De Beul. De Vlaamse muziektheatermaker Josse De Pauw bewerkte het toneelstuk tot een sobere, maar sfeervolle en muzikale voorstelling.

Een belangrijke rol is in die voorstelling weggelegd voor het Collegium Vocale Gent. Met a capella zang uit zowel de zestiende eeuw als de moderne tijd, roept de twaalfkoppige groep de sfeer op van een middeleeuws paleis, of verbeeldt de onrustige geesten van de koning (De Pauw) en de nar (Dirk Roofthooft).

Vooral De Pauw doet als acteur in muzikaliteit niet onder voor het koor. Behendig wikkelt hij zijn teksten om de muziek heen. Net zoals hij vorig jaar in zijn solo 'An old monk' een muzikant onder muzikanten was, is hij dat in 'Escorial'.

Maar waar 'An old monk' door De Pauws muzikaliteit bij het publiek diepere emotionele lagen wist aan te boren, lukt dat bij 'Escorial' niet. Dat ligt niet aan de muziek, die is schitterend. Het ligt wellicht eerder aan de nogal schematische personages die het sprookje van De Ghelderode bevolken en die maar geen mensen van vlees en bloed willen worden. Het blijven archetypes: de kille koning en de emotionele nar die melancholisch de waarheid toont. Zelfs als ze van rol ruilen, waardoor ze juist meer van zichzelf kunnen tonen dan in hun oude rollen het geval was, blijven het vrij kille schetsen van personages.

Overigens blijft er genoeg te kijken, te luisteren en te genieten over. De muziek, de poëtische teksten van De Ghelderode/De Pauw en de locatie - een prachtige oude kerk in het Zeeuwse Veere, inclusief figurerende vleermuis - creëren samen de melancholiek-feeërieke sfeer die je je bij een uitgestorven paleis voorstelt, wanneer de dood er rondwaart. Treurig én wonderschoon.

Zeeland Nazomerfestival nog tot 7 september: www.theaterzeelandia.nl

KLASSIEK

Gaudeamus Muziekweek Asko|Schönberg en VOCAALLAB ****

Een veeg, een iets luidere veeg, een piepende echo, scheurend koper: de geluiden van de toekomst - tenminste, volgens Yoshiaki Onishi. Hij componeerde met het geld van de Gaudeamus Prijs die hij in 2011 won, het eerste deel van 'Tramespace: diptych for large ensemble'.

Slim stuk van Onishi (1981), vernuft met een kop en een staart. En dat exotische begin, spookslotachtig ook, had nog best wat langer mogen duren. 'Tramespace' werd met verbeeldingskracht uitgevoerd door het Asko|Schönberg onder leiding van Clark Rundell tijdens het openingsconcert van de internationale Gaudeamus Muziekweek. Op dit festival krijgen componisten in spe een duwtje in de rug.

Want wat is het geheim van de juiste noot? Bestaat die? Dertien beloftevolle notenschrijvers onder de dertig zijn dit jaar genomineerd voor de Gaudeamus Prijs. Een kanshebbers is Germán Alonso (1984), die 'So f**king easy' afleverde. Niet lang, dit werk, maar voor de luisteraar verre van easy om de drammerige basklarinet en vlugge pizzicato's van de contrabas te duiden.

Voor het derde jaar vindt de Muziekweek plaats op verschillende locaties in Utrecht, met Museum Speelklok als festivalhart. Roque Rivas (1975) uit Chili liet de muren van de Geertekerk trillen, de pilaren onder het sierlijke orgel incluis. Spanning en sensatie in zijn 'Assemblage', een verkapt zestien minuten durend pianoconcert met Pauline Post achter de vleugel. Virtuoos. Rivas zat aan de knoppen om live opgenomen materiaal te mengen met wat zich op het podium afspeelde en bouwde zo mee aan een volwassen klanklichaam.

Ook een van de juryleden liet van zich horen: Annelies van Parys. Het is dat de uitvoeringen deze week niet met een prijs beloond worden, anders hadden de zangeressen van VOCAALLAB een pluim gekregen voor de spankracht in hun stemmen tijdens hun 'Een Oresteia'.

Gaudeamus Muziekweek t/m 8 september in Utrecht. muziekweek.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden