Pracht, praal en pruillippen op de EU-top in Rome

WEDERGEBOORTE | Regeringsleiders komen bijeen op de plek waar 60 jaar geleden het Verdrag van Rome werd geboren.

In Varietate Concordia, in verscheidenheid verenigd, zo luidt het motto van de Europese Unie. Als de EU-leiders vandaag bijeenkomen in Rome, geboorteplaats van hun grote project, zullen ze hun uiterste best moeten doen om de nadruk te leggen op dat samenzijn en niet op hun verschillen.

De Italiaanse gastheren doen er alles aan om er een stijlvolle verjaardag van te maken, onder meer door alle EU-kopstukken en regeringsleiders in de Sala degli Orazi e Curiazi op het Capitool te zetten. Daar ondertekenden zes landen exact zestig jaar geleden het Verdrag van Rome,

Al moesten ze dat, door een reeks ongelukjes met de documenten, doen op blanco velletjes, maar dat terzijde.

Er zullen ronkende toespraken zijn, er zullen groepsfoto's zijn tegen schitterende decors. Deze top geldt als een bedevaart naar Rome, inclusief audiënties gisteren van de regeringsleiders bij de paus. Dit moet de 'wedergeboorte' zijn van de EU, waarbij de 27 lidstaten post-Brexit hun Europese huwelijksgeloften hernieuwen.

Maar er zijn tal van party poopers, mensen en omstandigheden die de feeststemming drukken. Dat Groot-Brittannië vandaag verstek laat gaan, wisten we al een tijdje, maar de afwezigheid van premier Theresa May is er niet minder wrang om.

Verder zullen de veiligheidsmaatregelen in Rome de EU-leiders er nog eens aan herinneren hoe de tijden sinds 1957 zijn veranderd. In grote delen van het centrum geldt een soort noodtoestand; na de aanslag in Londen is de Italiaanse nervositeit nog toegenomen. Terrorisme is een van de vele 'uitdagingen zonder precedent' die in de slotverklaring worden genoemd. De regeringsleiders beloven plechtig dat ze die gezamenlijk zullen aanpakken.

Over die slotverklaring is deze week veel te doen geweest, wat de wedergeboorte tot een zware bevalling maakt. Vooral Griekenland en Polen zijn met aanvullende eisen gekomen die op pijnlijke wijze onderstrepen hoe moeilijk het is om, ook zonder de Britten, de overige 27 landen op een lijn te krijgen.

De slotverklaring was deze week al dusdanig gladgestreken dat niemand er aanstoot aan zou kunnen nemen. Maar opeens was daar donderdag een brief van de Griekse premier Alexis Tsipras aan 'EU-president' Donald Tusk. Die bevatte de verkapte dreiging dat Tsipras alleen akkoord zou gaan met de slotverklaring als alle leiders ook zouden herbevestigen dat de waarden van een sociaal Europa voor alle lidstaten gelden, dus ook voor Griekenland.

De hervormingen van de arbeidsmarkt die de internationale geldschieters nu aan Athene opleggen, zijn daarmee volgens Tsipras in tegenspraak. Hij richt zijn pijlen vooral op het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Op Twitter drukte de Griekse premier zich nog sterker uit. "Het feit dat de EU zich heeft overgegeven aan het IMF verklaart waarom Europa zich nu in een existentiële crisis bevindt." Een EU-diplomaat reageerde tegenover persbureau Reuters verbolgen over deze Griekse poging om de moeizame onderhandelingen met de geldschieters gespreksonderwerp van deze speciale EU-top te maken. "We laten ons niet chanteren."

Dan de Poolse regering. Die is al een tijdje in de EU-contramine, vooral na de herverkiezing van landgenoot en aartsrivaal Tusk als raadsvoorzitter. Uit protest weigerde Polen zich eerder deze maand achter de slotconclusies van de Europese top te scharen.

Even dreigde in Rome hetzelfde te gebeuren. Warschau vreesde voor concrete stappen in de richting van een Europa van verschillende snelheden, met kopgroepen die sneller integreren dan de rest. Daarmee dreigt volgens veel Oost- en Midden-Europese lidstaten een nieuwe tweedeling in Europa.

Op Pools verzoek is de tekst daarover afgezwakt. Daarmee heeft die slotverklaring inmiddels een hoog doormoddergehalte gekregen. Waarnemers verwachten dat de discussie over de EU-toekomst pas echt richting zal krijgen na de Franse en Duitse verkiezingen van dit jaar.

Opinie 26/27 Meer over de EU

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden