Potlood, blik, papier, hand

Tekenen, wat een gave is dat. Kun je als mens gelukkiger zijn dan met potlood en papier, een hand die sturen kan en een blik die ziet? Ik benijd ze zo om hun talent, de tekenaars, bijna nog meer dan de schilders.

Tekeningen zijn zo intiem, zo direct, de lagen zo dun.

En tekenen is zo aanstekelijk, het lijkt binnen ieders bereik. Dat potlood, dat papier, schetsen maar. Nog magischer is het een tekenaar bij het tekenen gade te slaan, die lijnen te volgen op papier, bijvoorbeeld de harde, definitieve lijn op zachte, voorzichtige schetslijnen eronder. De hand te volgen. En de blik.

Siegfried Woldhek liet zich zo filmen, tekenend. De beste tekenaar van Nederland beweer ik, voor wat dat waard is. Uit schets, inkt en aquarel rijst een portret van Geert Mak op, in bruin en zwart. Daar is de magie.

Ik zag de korte film op de zolder van een vleugel van het Slot Zeist. Daar is, een verdieping lager, in drie geschakelde kleine zalen, een expositie te zien van 69 van zijn portretten onder de titel 'Op het Tweede Gezicht'.

Ik was er voor openingstijd en toen de medewerker de deur openduwde en met één schakelaar de spots aandeed, keken mij als bij toverslag tientallen mensen aan vanachter hun passe-partouts en hun lijsten. Bekende mensen.

Deelder, Siemerink, Mick Jagger, Mandela, Assad, Tom Lanoye, Diederik Samsom. Oh nee, Samsom niet, diens ogen bleken gaten in het papier, terwijl op het kaartje onder het portret 'De Visionair' stond.

Samsom, de blinde ziener. Getekend en geaquarelleerd in 2014.

Ja, de portretten van Woldhek zijn ook commentaren, een gekleurde blik.

De portretten, vervaardigd in meerdere technieken en stijlen, waren vrijwel allemaal ontstaan in opdracht van een krant of tijdschrift, vertelde Woldhek op film. Hij deed gemiddeld zes uur over een tekening, op weg naar de deadline.

Je kunt ze geen cartoons noemen, eerder karikaturen, maar eigenlijk zijn ze meer dan dat. Als je naar die koppen kijkt - en de meesten kijken ook terug - dan zie je iets dat je herkent maar nooit benoemen kon, dat door die blik en die hand voor je onthuld wordt. Die weke glanzende mond van Benedictus XVI, het cynisme in de blik van Grunberg, de granieten onwrikbaarheid van Willem Frederik Hermans, de melancholieke kwetsbaarheid van Coetzee, en ook dat vale conté van een wegkijkende Volkert van der Graaf; je kunt er woorden aan wijden, maar je wordt door niets zo direct getroffen als door zo'n getekend portret.

Ze zijn ook te koop, de portretten. Dat van Poetin (met de schaduw van Stalin) en dat van Darwin zijn al verkocht. Schitterend is het portret in pen en aquarel van Kees Fens en dat van Gerrit Komrij, dat 'Het Wapen' heet, en waarop hij tussen duim en middelvinger een scherpe pen vasthoudt. Ontroerend de in acryl en olieverf geschilderde portretten van zijn ouders en grootouders. De laatste zijn vrije werken, losgezongen van opdracht en deadlines. Voor de 63-jarige Woldhek breekt na ruim 1500 opdrachten een nieuwe, veelbelovende fase aan.

Tekenaar zijn en helemaal vrij.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden