Review

Pot emoties niet op, maar tel wel even tot tien

Agneta Fischer, hoogleraar emotietheorie, schreef een boek over de zin en onzin van emoties. „Mensen die de tijd nemen om te reflecteren op hun emoties zijn het best af.”

De baas of collega is vervelend, in de trein dringen medepassagiers voor en de huisgenoten hebben voor de zoveelste keer de keuken niet opgeruimd. Tijd om even flink je emoties te uiten, zou men zeggen. Want, zo denken velen, wie ze opkropt krijgt daar later alleen maar last van: hartkloppingen, hyperventilatie of stekende hoofdpijn.

Het is een van de misvattingen die de Amsterdamse hoogleraar emotietheorie Agneta Fischer ontkracht in haar boek ’De zin en onzin van emoties’. Mensen die dit soort emoties direct naar buiten slingeren, zijn helemaal niet fysiek of psychisch gezonder dan anderen, zo vat ze in haar onderzoek samen. Sterker nog, wie zijn ergernissen snel laat zien wordt door anderen eerder genegeerd.

Fischer pleit er zeker niet voor om alles maar op te potten: het best af zijn mensen die de tijd nemen om te reflecteren op hun emoties, om het even van een ander perspectief te zien dan bij de eerste woedeaanval bijvoorbeeld.

’Beter eerst even tot tien tellen’ is natuurlijk een volkswijsheid waarvoor men geen hoogleraar nodig heeft, maar Fischer ondersteunt deze met onderzoek: de zeer extraverten verspillen minder energie dan de oppotters, maar de mensen die tot tien tellen zijn nog beter af.

Fischer haalt het wetenschappelijk onderzoek naar emotionele intelligentie aan. Niet voor niets, zegt zij, scoren mensen met het ’reguleren van emoties’ hoogt op het vlak van deze intelligentie, na andere fasen zoals het waarnemen en begrijpen van de eigen emoties. Ook het idee dat emoties oncontroleerbaar zijn, wordt door de hoogleraar naar het rijk der fabelen verwezen.

Fischer vermeldt nog wel fijntjes dat deze wetenschappelijke tak ervoor waarschuwt emotionele intelligentie niet te veel invloed toe te kennen. Het harde bewijs voor de stelling van de populaire vertolker Daniel Goleman, die zegt dat het EQ veel sterker succes bepaalt dan het IQ, blijkt nog niet gevonden.

Nog zo’n misverstand: vrouwen zouden veel emotioneler zijn dan mannen. Welnee, zegt Fischer, het stormt bij beide seksen ongeveer even hard van binnen, maar vrouwen laten dat eerder zien, omdat ze in het gesprek sterker zijn gericht op contact en waardering.

Want welke emotie mensen laten zien is sterker dan velen denken afhankelijk van de situatie, groep of cultuur waarin ze zitten.

En daarnaast worden mannen en vrouwen nog steeds verschillend beoordeeld: ’Een man die met zijn vuist op tafel slaat vinden we niet emotioneel, maar een huilende vrouw wel’. Ook opvallend: mensen die blij zijn worden door anderen vaak niet als emotioneel beschouwd.

Fischer verpakt haar boodschap wat afstandelijk, met veel opsommingen – wat meer voorbeelden hadden wellicht geen kwaad gekund. Emotionaliteit staat in het maatschappelijk verkeer nog steeds snel voor zwakte, constateert Fischer. Terwijl juist reflectie op emoties onontbeerlijk is voor mensen om te achterhalen wat ze nu eigenlijk echt zelf willen. Want wie een emotie heeft, wordt geraakt in een persoonlijk belang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden