Positie zzp'er wordt lastig karwei voor nieuw kabinet

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën reageert op de onrust die er is ontstaan over de toepassing van de wet DBA. Beeld anp

Den Haag wil schijnzelfstandigheid de kop in drukken. Maar de Wet DBA blijkt juist voor onrust te zorgen. Een nieuw kabinet zal hier zijn tanden in moeten zetten.

Verder dan een verdienstelijke poging is staatssecretaris Eric Wiebes (VVD, financiën) niet gekomen. Hij wilde met nieuwe belastingregels een duidelijker onderscheid maken tussen schijnzelfstandigen en echte zelfstandigen, maar over vier maanden, als er een nieuw kabinet wordt geformeerd, kan Den Haag waarschijnlijk van voor af aan beginnen.

Wiebes maakte vrijdag bekend dat hij de nieuwe Wet DBA (deregulering beoordeling arbeidsrelaties) tot eind volgend jaar niet gaat handhaven. Opdrachtgevers hoeven dus voorlopig niet bevreesd te zijn dat zij een naheffing krijgen als zij zelfstandige ondernemers (zzp'ers) inhuren. Wiebes gaat nog aan de wet sleutelen en probeert de zaak de komende maanden te redden maar veel ruimte heeft hij niet in verkiezingstijd.

Er was paniek ontstaan; sommige opdrachtgevers durfden niet meer in zee te gaan met zzp'ers. Voor zover het ging om bedrijven die zzp'ers aan het werk zetten terwijl dat in feite werknemers zijn, is dat precies de bedoeling van de wet. Maar het leek erop dat ook een deel van de echte ondernemers door onduidelijkheid in de wet werden getroffen.

Dat de wet strandt, is opnieuw een tegenvaller voor staatssecretaris Wiebes. Nog maar een paar maanden geleden bleek de reorganisatie van de Belastingdienst uit de hand gelopen. Te veel werknemers konden gebruikmaken van een te ruime vertrekregeling en erger nog: Wiebes werd door zijn ambtenaren vijf weken onwetend gehouden van de omvang van de problemen.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Minister Lodewijk Asscher Beeld anp

In de ijskast

De Wet DBA in de ijskast is ook voor minister Lodewijk Asscher (PvdA, sociale zaken) vervelend. Hij is in de race om lijsttrekker te worden van zijn partij en wil graag succes laten zien. Asscher hamert al sinds zijn aantreden als minister en vicepremier op het aanpakken van schijnzelfstandigheid. Concurrentie tussen goedkope schijnzelfstandigen en gewone werknemers moet stoppen, vindt hij.

Dat er iets moet veranderen aan de positie van de zelfstandig ondernemer is een breed gedeelde opvatting in Den Haag. Over hoe het verschil tussen het inhuren van een zelfstandige en het aannemen van een gewone werknemer kan worden verkleind zijn de opvattingen verdeeld. Het kabinet vroeg een jaar geleden al de mening van de Sociaal-Economische Raad. Mogelijk komen de leden daarvan (werkgevers, vakbonden en onafhankelijke kroonleden) voor de formatie nog met een advies waar een nieuw kabinet op kan bouwen.

Toen Wiebes aan de slag ging met de Wet DBA had hij nog veel steun bij links en rechts in de Tweede Kamer. Sinds er in de praktijk problemen opduiken, brokkelde het draagvlak af. Een duidelijker onderscheid is belangrijk omdat zelfstandige ondernemers geen premies voor werkloosheid betalen en vaak ook niet zijn verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.

Het inhuren van deze arbeidskrachten is dus relatief goedkoop. Het aantal zzp'ers groeide de laatste jaren sterk en dus rust het betalen van de premies voor sociale verzekeringen op een krimpende groep gewone werknemers. Werkgevers willen geen valse concurrentie en hebben er belang bij dat het makkelijk inhuren van goedkope schijnzelfstandigen wordt ingeperkt.

Een probleem is dat het lastig is om heldere criteria te bedenken voor wat een zelfstandige ondernemer is. Ze zijn er in soorten en maten: een thuiszorgmedewerkster die op losse basis wordt ingehuurd, een ict-consultant die een half jaar bij een klant op kantoor werkt en dan naar een ander bedrijf gaat, een metselaar die vaak voor dezelfde aannemer werkt, een freelance-cameraman bij de omroep.

Ook de Belastingdienst kwam bij het beoordelen van zelfstandigen volgens de regels van de wet DBA niet uit dit probleem. Moet het nog steeds de norm zijn of de opdrachtgever bepaalt hoe het werk moet worden uitgevoerd? Of verzint een nieuw kabinet een andere maatstaf om te bepalen wie een echte ondernemer is?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden