Portugese bank verhulde problemen

Banco Espírito Santo bood schulden via constructies aan als veilige spaarproducten

De failliete Portugese bank Banco Espírito Santo bood schulden van het eigen bedrijf via ingewikkelde financiële constructies aan particulieren aan als veilige spaarproducten. Op die manier wist de bank de slechte financiële staat waarin het verkeerde te verhullen. Volgens de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal speelde de Zwitserse bank Credit Suisse een hoofdrol in het bedenken en uitvoeren van de constructies die in belastingparadijzen als Jersey en de Britse Maagdeneilanden werden opgetuigd.

Credit Suisse zou voor de Portugese bank verschillende bedrijfjes in belastingparadijzen hebben opgericht, bedoeld om geld op te halen bij klanten in Portugal. Via de kantoren van Banco Espírito Santo (BES) kregen particulieren preferente aandelen aangeboden van bedrijven met geruststellende Portugese namen als Poupança (besparingen), EuroAforro (spaargeld) en Top Renda (top inkomen).

Medewerkers van de bank zouden de beleggingen hebben aangeprezen als even veilig als een spaarrekening. Het geld dat op die manier werd binnengehaald werd gebruikt voor de financiering van de bank, en andere bedrijven die tot het conglomeraat van de Espírito Santo groep behoorden.

Het ging mis toen bleek dat meerdere bedrijven in de groep hun schulden niet langer konden afbetalen. Daardoor konden de bedrijfjes op Jersey de klanten van de bank niet langer de rente op hun inleg betalen.

De Portugese toezichthouder op het bankwezen dwong Banco Espírito Santo de klanten schadeloos te stellen, waardoor de verliezen bij de bank zich opstapelden. Uiteindelijk werd de bank met bijna 5 miljard euro noodhulp overeind gehouden. Het merendeel van dat geld komt van de Portugese overheid, die eerder tientallen miljarden aan noodsteun van de Europese Unie en het IMF kreeg.

Wat precies de rol van Credit Suisse in het debacle is geweest is nog grotendeels onduidelijk. Uit uittreksels van het bedrijvenregister op Jersey blijkt dat de bank verantwoordelijk was voor het beheer en de administratie van de vehikels waarmee het geld bij particulieren werd opgehaald.

De ondergang van Banco Espírito Santo komt op een uiterst ongelegen moment. De Europese Centrale Bank is bezig met het grondig doorlichten van de balansen van Europese banken, om het vertrouwen in de wankele sector op het continent te herstellen.

Banco Espírito Santo was de enige van de drie grote Portugese banken die in 2011, toen Portugal om noodsteun van de EU en het IMF moest vragen, geen financiële steun nodig had. Nu blijkt dat het concern er misschien nog wel slechter voor stond dan de andere banken, maar dit via ingewikkelde financiële constructies en creatief boekhouden uit het zicht van toezichthouders wist te houden.

Dezelfde fout als in Ierland

De rekening voor de redding van de Portugese bank Banco Espírito Santo is ten onrechte bij de Portugese staat terecht gekomen, zo waarschuwt voormalig IMF-medewerker Ashoka Mody. Mody was eerder betrokken bij de noodsteun voor Ierland, waar soortgelijke problemen speelden. De Anglo Irish Bank werd destijds gered zonder dat schuldeisers van die bank daaraan hoefden bij te dragen. Dat zorgde ervoor dat de Ierse overheid een forse extra schuldenlast kreeg, waardoor de economische groei nodeloos werd geschaad. "Portugal heeft al een enorme schuldenlast, en moeite om weer economische groei te bereiken. Waarom zou zo'n land een nog grotere schuldenlast aangaan?", aldus Mody.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden