Portugal zit in een politieke impasse

Rechts heeft links nodig, maar links wil niets

De Portugese premier Pedro Passos Coelho viert morgen zijn herverkiezing, maar veel valt er eigenlijk niet te vieren. Zijn centrum-rechtse coalitie had al geen meerderheid in het parlement, maar nu blijkt de linkse oppositie ook niet van plan om de regering te gaan gedogen. Het uit de economische crisis klauterende Portugal lijkt zo af te stevenen op een politieke crisis.

Ook de Socialistische Partij van António Costa behaalde niet genoeg stemmen voor een meerderheid, maar zijn politieke rol is nog lang niet uitgespeeld. Costa kreeg namelijk twee extreem-linkse bewegingen zo ver om een alliantie met hem aan te gaan.

Het monsterverbond dat aanvankelijk door analisten onwaarschijnlijk werd geacht, maakt het voor Passos Coelho onmogelijk om te regeren. De linkse alliantie belooft dat de dagen van de nieuwe regering zijn geteld.

In de aanloop naar de verkiezingen werd al met verbazing gereageerd op de wijze waarop de regering zich staande hield, ondanks het harde bezuinigingsbeleid. Want terwijl in landen als Griekenland en Spanje protestpartijen als Syriza en Podemos het licht zagen bleef deze ontwikkeling in Portugal uit.

De toon van de sociaal-democraten was relatief gematigd. En fellere critici, zoals de Portugese Communistische Partij en Links Blok, die Portugal uit de euro wilden, leken geen doorslaggevende machtsfactor te worden. Nu willen zij alsnog met de sociaal-democraten optrekken.

Hoewel links gezamenlijk de meeste zetels heeft, benoemde de conservatieve president Aníbal Cavaco Silva toch Passos Coelho weer tot premier. Hij noemde de alternatieve coalitie 'anti-Europees' en een 'extreem-linkse factie'. "Dit is het slechtste moment om aan de grondvesten van onze democratie te morrelen", zei hij in een televisietoespraak. Ook Duitsland en buurland Spanje lieten hun afkeuring over de plannen van de linkse partijen duidelijk blijken.

Portugal komt net uit een diepe economische crisis. Het land kreeg in 2011 een noodsteunpakket van 78 miljard euro in ruil voor impopulaire maatregelen als hoge belastingen en het korten op pensioenen. Vorig jaar stapte Portugal uit het hulpprogramma en dit jaar wordt 1,6 procent economische groei verwacht. Desondanks ligt de werkloosheid op 12 procent en is het overheidstekort hoog.

Premier Passos Coelho staat voor een enorme opgave: zijn minderheidsregering heeft tien dagen om met een plan te komen waar ook de oppositie mee uit de voeten kan. Maar politicoloog António Costa Pinto van de Universiteit van Lissabon acht dit scenario onwaarschijnlijk.

Als de kersverse regering valt, krijgt Portugal mogelijk een zakenkabinet tot er nieuwe verkiezingen komen, waarschijnlijk in juni. Cavaco Silva zal na zijn 'keiharde' tv-toespraak moeilijk alsnog een linkse regering kunnen gaan steunen, denkt de politicoloog.

Costa Pinto verwacht dat de extreem-linkse partijen in toom worden gehouden door de gematigde koers van hun partner, de sociaal-democraten. "Wat er nu werkelijk op het spel staat is hoe snel er in Portugal een einde komt aan het bezuinigingsbeleid."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden