Portugal gaat hoe dan ook hard ingrijpen

Linksom of rechtsom bij verkiezingen maakt niet veel uit

Portugal gaat morgen naar de stembus. De nieuwe regering moet het land, aan de hand van het IMF en de EU, door een zware economische crisis leiden.

Of de Socialistische Partij (PS) van José Sócrates nu wint, of de conservatieve Sociaal Democratische Partij (PSD) van Pedro Passos Coelho, volgens Manel Jabirre maakt het allemaal niet meer uit. "Het zijn marionetten, die niets anders kunnen doen dan de opgelegde bezuinigingen van het IMF en de EU doorvoeren", zegt de 22-jarige student Engels aan de Universiteit van Lissabon.

Volgens hem is zelfs de hele verkiezingscampagne overbodig geweest: "Dat geld hadden de partijen, die allebei verantwoordelijk zijn voor de crisis, beter kunnen besteden aan de gezondheidszorg. Want daar blijft straks niets meer van over."

Ongeacht wie er wint, de Portugezen wachten zware jaren. In ruil voor een lening van 78 miljard euro, die begin april werd aangevraagd, moet het land hervormen en bezuinigen. De arbeidsmarkt, het onderwijs, het overbelaste rechtssysteem en dus de gezondheidszorg gaan op de schop.

Dit alles moet er voor zorgen dat het begrotingstekort in 2013 uitkomt op 3 procent van het bruto binnenlands product. Vorig jaar was dat nog 9,1 procent. Geen gemakkelijke opgave voor een economie die de afgelopen tien jaar amper groeide en bij een werkloosheid van nu al 12,4 procent.

De afgelopen weken gingen de twee grootste partijen, de PS en de PSD, gelijk op in de peilingen. Waar andere Europese landen in crisis hun leiders wegstemmen, zoals eind mei in Spanje waar de socialisten een historische nederlaag leden, lijkt van een keiharde afstraffing van Sócrates nog geen sprake.

Langzaam komt daar verandering in. Sinds een paar dagen laten de peilingen een steeds grotere voorsprong zien voor de PSD. "Sócrates overtuigde de kiezers dat zijn tegenstander een nog strenger bezuinigingsbeleid zou doorvoeren dan de troika, met een nog zwakkere economie tot gevolg", zegt António Costa Pinto, die als politiek analist verbonden is aan de Universiteit van Lissabon. Troika is de benaming voor het trio IMF, EU en Europese Centrale Bank.

Daarnaast stemt Portugal volgens hem traditioneel links. Maar PSD-leider Passos Coelho heeft de kiezer kennelijk overtuigd dat het, in Coelho's eigen woorden, "niet normaal is om degene die dit land failliet heeft laten gaan opnieuw te kiezen".

Volgens de peilingen krijgt Portugal een centrumrechtse regering. Voor een meerderheid in het parlement moet de onervaren Coelho waarschijnlijk een coalitie sluiten met het Democratische Sociaal Centrum, dat nu op 13 procent van de stemmen staat. Deze derde partij van Portugal heeft, net als PS en PSD, ingestemd met de eisen van de troika.

De PSD wil meer privatiseren en nog meer snijden in de publieke uitgaven. Export en een betere concurrentiepositie is waar economen op hameren. Alleen zo kan de economie groeien. Maar dat wordt moeilijk.

"Het geld is overal op", zegt Carlos Simões, directeur van Anlorbel, een groot bedrijf in decoratie en bouwmaterialen. "Banken lenen niet meer en klanten kunnen hun rekeningen niet meer betalen." Sinds 1990 richt hij zich vooral op de export naar Angola. "Dat is het advies dat ik andere Portugese bedrijven geef: ga naar Afrika, daar is nog iets te verdienen."

De 'bailout' heeft ook investeerders nog niet kunnen overtuigen. Begin deze week betaalde Portugal een recordrente voor nieuwe leningen. "De vooruitzichten zijn somber", zegt politiek analist Costa Pinto, "maar het goede is dat we eindelijk maatregelen nemen die zo hard nodig zijn."

Economische én politieke crisis
José Sócrates diende eind maart zijn ontslag in toen de oppositiepartij een vierde, en hardere, versie van het Stabiliteits- en Groeiprogramma verwierp. Hij waarschuwde toen al dat "deze politieke crisis ernstige gevolgen zal hebben voor het vertrouwen in Portugal van instellingen en financiële markten". De rente die het land moest betalen voor leningen liep inderdaad zo hoog op dat Sócrates begin april geen andere uitweg meer zag dan aankloppen bij de EU en het IMF voor hulp. Vanwege alle bezuinigingen zijn er al maanden stakingen in het openbaar vervoer en de gezondheidszorg.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden