Portret van een katholiek tegen wil en dank

Kees Schaepman: Afgedwaald. Op zoek naar een weg terug naar Rome. Walburg Pers, 144 blz. euro 19,95.

****

undefined

De schrijver

Kees Schaepman is freelance journalist en voormalig hoofdredacteur van VPRO-radio. Afkomstig uit de katholieke patriciaatsfamilie Schaepman heeft hij vele voorname familieleden, onder wie zijn eigen vader die topambtenaar en diplomaat was. Maar de bekendste is wel zijn oudoom Herman - de doctor - Schaepman, de politicus en grote emancipator van de katholieken in Nederland. In dit boek blijkt de identiteit van de auteur niet los gezien te kunnen worden van deze roemrijke familie.

undefined

Thematiek

Kees Schaepman heeft een kist met diverse historische documenten van zijn vader geërfd. Brieven, tijdschriften, bidprentjes, gemeentelijke stukken uit Tubbergen waar zijn familie vandaan komt. Schaepman besluit op een dag om deze kist te openen, en duikt zo in het verleden van zijn katholieke familie. Vooral in het verleden van zijn oudoom Herman Schaepman, die in zijn trouw aan Rome de spiegel lijkt van hemzelf. Oudoom Herman schreef lofgedichten over de paus, Kees zelf heeft maar een moeizame relatie tot de katholieke kerk.

In de jaren zestig brak hij er mee, hij liet zich zelfs uitschrijven. Toch laat het geloof van die kerk hem nooit los. Het kitscherige Mariabeeldje uit Lourdes dat hij voor de grap in zijn slaapkamer heeft staan, is voor hem stiekem veel belangrijker dan hij zou willen. En als hij eens in een mis komt, beklaagt hij zich over de afwezigheid van Kerklatijn en wierook: alsof hij bij de protestanten is.

Met de documenten uit de kist, en persoonlijke herinneringen als rode draad, probeert Schaepman te analyseren wat nu zijn relatie tot de kerk van zijn voorvaderen is. Een gewone gelovige is hij niet; hij weet niet eens óf hij wel gelooft. Maar hij kan zijn katholieke wortels ook niet blijven ontkennen, want het is wel duidelijk dat die hem hebben gemaakt tot wie hij is.

Achter deze zoektocht naar zijn katholieke verleden schuilt nog iets diepers: het stiekeme verlangen om, net als Mozes, een brandende braamstruik te zien die bij hem alle twijfel over God wegneemt.

undefined

Interessante stelling

Schaepman beschrijft gesprekken met een pastoor over het geloof en de kerk. Die pastoor benadrukt hoe onlosmakelijk de kerk en het geloof met elkaar verbonden zijn. Gelovigen beweren tegenwoordig dat ze de kerk niet nodig hebben, maar dat deugt eigenlijk niet. Schaepman is beschaamd en begrijpt dat dat ook op hem slaat, maar realiseert zich dan opeens dat het oneerlijk is van die pastoor. Liet de goede herder niet ook alle schapen in de steek om dat ene verloren schaap te zoeken? Moet hij, Kees Schaepman, zich schamen als hij er niets aan kan doen dat hij zelf de weg terug naar die kerk niet meer kan vinden?

undefined

Mooiste zin

"Mijn leven lang heb ik me afgezet tegen een autoritaire kerk die blinde gehoorzaamheid van mij eiste. Nu diezelfde kerk me een zee aan ruimte biedt om mijn geloof op mijn eigen manier in te vullen, verlang ik terug naar de strakke regels uit mijn jeugd. Moet ik dan, verdomme, alles zelf maar oplossen?"

undefined

Reden om dit boek niet te lezen

Dit boek biedt geen diepe culturele analyse van de teloorgang van de zeggenschap van de kerk. En het persoonlijke verhaal van de auteur wordt niet expliciet in een groter verband van secularisatie en ontzuiling gezet. Als je dat verwacht met dit boekje, zul je bedrogen uitkomen.

undefined

Reden om dit boek wel te lezen

'Afgedwaald' is het persoonlijke verhaal van Kees Schaepman die een afkeer heeft van wat hem tegelijkertijd lief is. Hoe hij door de jaren heen ontdekt dat achter zijn verzet tegen de kerk een veel diepere verbondenheid schuilt; een verbondenheid waar hij niet vanaf kan komen. Tegelijk met het zoeken naar die wortels schetst hij haast terloops een beeld van de geschiedenis van de katholieke kerk in Nederland, van onderdrukking naar emancipatie naar kaalslag. Een erg mooi geschreven portret van een katholiek tegen wil en dank.

undefined

Trouw tipt religie

1. Van totem tot verrezen Heer *****

2. God. Voor zoekers, twijfelaars, gelovigen en atheïsten ******

3. Afgedwaald. Op zoek naar een weg terug naar Rome ***

4. Soefisme. Een levende traditie ****

5. Mijn moeder, paus Franciscus en andere verrassingen ***

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden