Porno-komedie van Elfriede Jellinek bevredigt niet erg

Elfriede Jellinek 'Raststütte oder sie machens alle' in het Akademietheater in Wenen.

MICHAEL DE WERD

Het heeft niet zo mogen zijn. 'Raststütte oder sie machens alle' ('Wegrestaurant of zij doen het allemaal') bleek één van Jellineks zwakste stukken sinds jaren. In grote lijnen is het een moderne versie van Mozarts opera 'Così fan tutte'. Twee kleinburgerlijke vrouwen, Isolde en Claudia, zijn met hun echtgenoten Kurt en Herbert in een wegrestaurant beland. Wat de heren niet weten is dat de dames daar een erotisch rendez-vous hebben afgesproken met twee 'dieren', een 'beer' en een 'eland'.

Wanneer Isolde en Claudia naar het toilet zijn gegaan, raken hun mannen in gesprek met de kellner. Volgens hen zouden alle vrouwen tot ontrouw neigen. Om het tegendeel te bewijzen spreken Kurt en Herbert af in vermomming hun vrouwen te verleiden. De gelegenheid biedt zich aan, wanneer de 'beer' en 'de eland' - in reusachtige dierenpakken verkleed - opduiken. De heren ontpoppen zich als zakenlieden die zich even genadeloos op het nog maagdelijke Oost-Europa storten als op het vrouwvolk.

Wanneer Kurt en Herbert horen dat de 'dieren' daadwerkelijk een afspraakje met hun vrouwen hebben, lenen zij de pakken van hun rivalen en begeven zich naar het damestoilet. Natuurlijk zou Jellinek niet Jellinek zijn, wanneer de teksten niet boordevol woordspelingen zitten. Banaliteiten uit contact-advertenties en pornotijdschriften wisselt zij af met diepzinnige overpeinzingen en cynische kwinkslagen, waarbij de kleinburgerlijkheid van de Oostenrijkse samenleving genadeloos aan de kaak gesteld wordt.

Desondanks maakt het geheel een wat matte indruk. Jellineks pogingen een vrouwelijke taal voor het obscene te vinden herinneren aan haar roman 'Lust', zonder het niveau hiervan te bereiken. Ook de vergelijking met haar Heidegger-stuk 'Totanauberg', dat twee jaar zijn première beleefde, valt in het nadeel van haar jongste geestekind uit.

Terwijl Manfred Karge er met 'Totenauberg' - in wezen een veel 'moeilijker' en minder dramatisch stuk - in slaagde om Jellineks teksten tot leven te brengen, heeft Claus Peymann hier klaarblijkelijk grote moeite mee. Of het nu om Shakespeare gaat of om Thomas Bernhard, steeds was Peymann op zijn best wanneer hij grote rollen op het toneel kon zetten. En die bevatten Jellineks stukken nu eenmaal niet.

Maakt het eerste bedrijf nog een enigszins originele indruk, na de pauze verzandt 'Raststütte' steeds meer wat het juist niet had moeten zijn: een lichtzinnige klucht met wat misplaatste filosofische opmerkingen.

Na het vallen van het doek kwam het zoals het te verwachten viel: een lauw applaus en enkele zwakke boe-roepen. Geen schandaal, maar ook geen meesterwerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden