Opinie

Porgy Franssen onweerstaanbaar in bosklucht

'Palingvelletje', lispelt de dikbuikige Falstaff naar zijn bleekmagere vriend, koningszoon Hal, en de lach kietelt in mijn buik. De glibberige zachtheid waarmee acteur Porgy Franssen de schimpscheut aan zijn lippen laat ontsnappen is van een gulhartig venijn dat alle luid geschreeuwde scheldwoorden ver in de schaduw stelt.

Die laatste hebben de overhand in 'Hendrik IV'. Dat is de snel en veel schrijvende Oscar van Woensel wel toevertrouwd. Op verzoek van Theater het Amsterdamse Bos herschreef hij Shakespeare's koningsdrama in zijn eigen(tijdse?) taal. En zo regent het in het zomerse Openluchttheater vloeken, obscene krachttermen en platvloerse beledigingen. Functioneel, laat staan doeltreffend, is het zelden, maar er wordt door deze en gene om geschaterd en dat lijkt nadrukkelijk de bedoeling.

Wanneer een hoveling meldt dat hij 'kutnieuws' heeft en de koning roept dat hij het woord 'k..' niet kan verdragen, omdat als hij 'k..' hoort steeds een 'k..' voor zich ziet en geen 'k..' wil zien (de stippeltjes in de citaten dienen lezersirritatie te beperken), dan klinkt een behoorlijk vette lach uit delen van het publiek op. Hetzelfde gebeurt als de vechtgrage macho Hotspur een bode driftig spugend beschrijft als zo'n 'fuckhead faggot zo'n mietje poot poot homo homoseksuele gadverdamme'. Gelukkig was het prachtig helder weer in dit première-weekeinde, zodat de ranzige walm redelijk snel kon vervliegen.

'Hendrik IV' is een ingekorte versie van de twee oorspronkelijke delen. Het had nog minder wijdlopig gekund. Er zou met gemak een half uur aan overbodige namen en uitweidingen uitgekieperd kunnen worden.

Bewerkt door regisseuse Frances Sanders en Geert Lageveen (die tevens troonopvolger Hal speelt) zijn de problemen rond de troonopvolging van koning Hendrik IV wel overzichtelijk gedoseerd.

Fraai zijn de liederlijkheid van de macht en die van het uitschot van de maatschappij, waar zoon Hal zich tot ongenoegen van pa in beweegt, met elkaar verenigd in het decor van Stans Lutz.

Met graffiti volgekliederde golfplaten wanden herbergen aan de ene kant een clandestiene nachtkroeg, terwijl aan de andere kant een torenkapelletje als christelijke bekroning dient van alle oorlogszucht.

Kosten noch moeite zijn gespaard om de komische tonen in 'Hendrik IV' uit te buiten en op te rekken. Frances Sanders is vindingrijk in buitenluchtige verrassingen als een kreukelig deux-chevauxtje dat met een snoeivaart het podium komt opgekard, of fonteinen en steekvlammen die zomaar uit het decor schieten. En de spelers kunnen zich naar hartelust te buiten gaan in een door Willemeijn van Brussel bedachte kostuumkist. Peter Faber (Hendrik IV) hopst als een halvegare priester rond in een witte jurk, de anderen hullen zich in roze pruiken, leren mannentopjes, voetbalbroekjes en wat dies meer zij. Een koningsdrama als bosklucht.

En steeds is er dan weer de verademing van de Falstaff van Porgy Franssen. Een Falstaff die zijn faam als hedonist waar maakt en in het getouwtrek om de 'vrije' wil van kroonprins Hal een geduchte rol speelt. Wat zeg ik? In deze 'Hendrik IV' speelt Falstaff de eigenlijke hoofdrol.

Als enige weet Franssen de toon te treffen die je door de komische buitenkant heen laat duiken naar het karakter van zijn personage. Een hartelijke pochhans die lafheid tot weergaloze moed weet op te kloppen en, betrapt, even spontaan gevulde kelken laat aanrukken om te klinken op het genot van het verhaal.

Een vriend, die had voorspeld en toch niet kan geloven dat zijn vriendschap door z'n koning geworden maat wordt afgestraft. Franssens waggeldikke Falstaff is onweerstaanbaar charmant en ontroerend eenzaam tenslotte als hij sprakeloos op het immens lege podium om zich heen kijkt. Deze Falstaff verdient de kroon in 'Hendrik IV' en zijn acteur een prijs. Porgy Franssen alleen draagt het drama: met humor en waardigheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden