Popster Varoufakis palmt langzaam Brussels voetvolk in

Beeld REUTERS

Griekenland wordt door de andere EU-landen steeds ijziger bejegend. Maar op een verjaardagsfeestje waar ik een paar dagen geleden was ging het er heel anders aan toe.

Ook dat was in Brussel en ook daar waren voornamelijk Europese ambtenaren aanwezig. Toch was er weinig wantrouwen te bespeuren - of het moest jegens het officiële Europese beleid zijn. Voor het Griekse Syriza en zelfs het Spaanse Podemos, dat eveneens op een verkiezingsoverwinning lijkt af te stevenen, was er opmerkelijk veel sympathie.

Een volstrekte verrassing was dat niet. Al een paar dagen eerder had de mediagenieke Griekse minister van financiën, Yanis Varoufakis, in de wandelgangen van de EU-gebouwen voor enige opwinding gezorgd. Bewindslieden lopen er in en uit; voor een hoogwaardigheidsbekleder meer of meer komt de gemiddelde ambtenaar al lang niet meer achter zijn bureau vandaan.

Maar bij de ingang waar Varoufakis verwacht werd voor zijn eerste officiële vergadering was het opmerkelijk druk, vooral met vrouwelijke ambtenaren, tolken, vertaalsters. 'Is hij al binnen? Nee, hij moet nog komen.' In korte tijd had de minister-speltheoreticus zich er bijna de status van een popster verworven.

Twijfel zaaien
Die ambtenaren zullen voor Griekenland, en later Spanje misschien, het verschil niet maken. Zij doen hun plicht, welke weg hun superieuren ook inslaan, en dat siert hen. Maar dat binnen de Brusselse EU-gebouwen de stemmen van het 'voetvolk' aan het omslaan lijken te zijn, is een veeg teken. Ook daarbuiten lijkt Varoufakis met zijn even briljante als beheerste optreden voor de BBC enige twijfel te hebben gezaaid aan de wijsheid van al die besparingen. En misschien wat compassie gekweekt voor het Griekse volk dat daardoor vooralsnog alleen nog maar verder in de put geholpen lijkt.

Op de ministersvergaderingen is daar vooralsnog weinig van te merken. En die ministers, dat wil zeggen de lidstaten van de EU, maken uiteindelijk de dienst uit. In naam van de volkeren waardoor ze gekozen en afgevaardigd zijn. Uiteindelijk gebeurt er in Brussel niets zonder dat de nationale regeringen daarin hun zegje hebben gehad.

En daar begint het te wringen. Want wat wil Europa nu eigenlijk? Wel te verstaan: wat willen de Europese kiezers? De afgelopen jaren hebben ze in overgrote meerderheid gekozen voor nationale regeringen met een liberaal stempel. Dan moeten ze niet verbaasd zijn dat ze daar een Europees beleid voor terugkrijgen dat even (neo-)liberaal van inslag is.

Niet 'de EU' heeft daarvoor gekozen, in een hooghartig isolement zonder democratisch mandaat. Maar de bevolkingen van de lidstaten die al die harde taal wel mooi, streng en daadkrachtig vonden. In Nederland hebben we daar volmondig aan meegedaan - op het éne incidentje na waarbij ook wij plotseling nog een betalingsachterstand in te lossen bleken te hebben. Toen klonk het 'afspraak is afspraak' plots wat minder ferm, en vonden ook wíj dat het hoog tijd werd om de regels eens kritisch te bekijken.

Ramkoers
Op het verjaardagsfeestje waar ik was, kwamen de borrelende eurocraten er niet helemaal uit. Maar er verandert iets in het sentiment van Europa, en deze keer misschien ten goede. De ramkoers die alleen maar splijting en weglopers kan opleveren, verliest - als ik het goed beluister - her en der langzaam zijn vanzelfsprekendheid. De verzamelde ministers lijken daarvan nog niet erg onder de indruk. Misschien zijn ze op hun beurt enigszins losgezongen geraakt van de tijdgeest.

Zeker weten we het pas wanneer de kiezer heeft gesproken in het stemhokje. Op de uitslag daarvan durf ik geen weddenschap af te sluiten - maar ik hoop er het beste van. De EU, misschien wel het edelste wat de Europese politieke geschiedenis ooit heeft voortgebracht, verdient het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden