Popfestivals: te veel van hetzelfde

Popfestivals kampen met hogere kosten en tegenvallende bezoekersaantallen. Dat is niet alleen maar de schuld van de crisis.

De toegangsprijs voor Dance Valley, op 4 augustus in Spaarnwoude, mag in termijnen worden afbetaald. En eerder mochten bezoekers van het 8Bahn festival in Ede met z'n tweeën op één kaartje naar binnen. Popfestivals doen er alles aan om te voorkomen dat ze moeten worden afgelast zoals eerder dit jaar Jazzin' the Hague, Groeten uit Grolloo en HeartBeat Boulevard overkwam.

Ondanks de succesvolle eerdere editie van Groeten uit Grolloo en de enthousiaste reacties op nieuwkomers Heartbeat Boulevard en Jazzin' the Hague, viel de kaartverkoop dit jaar tegen en moesten de organisatoren de voorbereidingen staken.

Ook enkele gevestigde namen hebben dit seizoen veel minder kaartjes verkocht. Lowlands was nog steeds binnen een uur uitverkocht, maar bij Dauwpop wilde het niet zo vlotten. En ook de kaartverkoop voor Rockin' Park in Nijmegen viel in het niet bij vorige edities.

De oorzaak van die tegenvallende kaartverkoop lijkt makkelijk aan te wijzen: de crisis. De burger heeft minder te besteden, terwijl de festivals juist duurder worden. En hoewel de verhoging van het btw-tarief op podiumkunsten inmiddels is teruggedraaid, hadden de meeste festivals daar dit jaar nog niets aan.

Maar de crisis is niet de enige reden dat mensen massaal wegblijven. Alleen al voor zaterdag 4 augustus staan er in Nederland maar liefst 23 verschillende festivals gepland waaruit de liefhebber kan kiezen. "Er komen steeds meer festivals bij", zegt Arne Dee, beleidsmedewerker bij de Vereniging voor Nederlandse Poppodia en Festivals. "Tien jaar geleden waren bijvoorbeeld de dancefestivals nog op de vingers van één hand te tellen, maar inmiddels is dat aantal flink uitgebreid. Het festivalseizoen gaat ook steeds langer duren. Tegenwoordig start het seizoen begin mei en eindigt het eind september. Dat is bijna een half jaar."

Festivalorganisatoren hebben meer dan ooit te maken met hevige concurrentie. De bezoeker heeft meer te kiezen, maar het geld kan maar één keer worden uitgegeven. "Alleen de festivals die een eigen identiteit weten neer te zetten zullen uiteindelijk overeind blijven", voorspelt Hans Ligtermoet, directeur van de Vereniging voor Evenementenmakers.

Maar in de praktijk programmeren veel festivals dezelfde artiesten. Zo staat singer-songwriter Blaudzun vanaf mei op veertien verschillende festivals in Nederland, en ook Miss Montreal is dit seizoen op twaalf plekken te bewonderen. De bezoeker moet een keuze maken tussen festivals die qua line-up en muziekstijl vaak erg op elkaar lijken en bezoekt er vervolgens maar één of twee. Andere festivals hebben niets nieuws meer te bieden.

Festivalorganisatoren moeten nu een stuk meer betalen voor veiligheidsmaatregelen dan in voorgaande jaren. Enkele incidenten, met als dieptepunt het ongeluk op Pukkelpop in Hasselt waarbij vorig jaar een dode en zeven gewonden vielen, hebben geleid tot een aanscherping van de veiligheidseisen. De extra kosten berekenen de organisatoren door in de toegangsprijs.

Een andere reden dat de toegangsprijzen stijgen, is dat artiesten steeds meer geld vragen voor hun optreden. Dat heeft alles te maken met onbetaalde downloads. Muziek kan tegenwoordig heel makkelijk in huis worden gehaald zonder ervoor te betalen. Volgens Marjanne Manders, woordvoerster bij Mojo Concerts, is de belangrijkste inkomstenbron van artiesten daardoor niet meer de albumverkoop. "Vroeger kwam 25 procent van de inkomsten uit live-optredens. Nu is dat 75 procent. Het belang van optredens is dus voor artiesten veel groter geworden en daardoor worden ze duurder voor festivals", aldus Manders.

Wat festivalorganisatoren precies betalen aan artiesten wil Manders niet zeggen. Jan Smeets, directeur van Pinkpop, deed daar vorig jaar wel uitspraken over. Hij gaf aan voor de Britse band Coldplay 1,3 miljoen euro te hebben neergeteld.

Later ontkende hij dat hij dat bedrag genoemd had. Smeets bevestigde wel dat hoofdacts 'in zes nullen' worden afgerekend en dat alleen al de drie 'headliners' van Pinkpop 2011 (Coldplay, Foo Fighters en Kings of Leon) de helft van zijn programmabudget van 4,5 miljoen euro kostten.

Het lijkt erop dat voorlopig alleen buitenlandse artiesten zulke bedragen durven te vragen. Ronald de Bas, artiestenmanager bij 8Ball Music, merkt dat de inkomsten uit platenverkoop flink gedaald zijn, maar Nederlandse artiesten en bands passen hun prijs voor een live-optreden volgens hem nog niet aan. Wel denkt hij dat dit binnenkort gaat gebeuren. "Zes jaar geleden verkocht een goede artiest zo'n 200.000 platen, nu nog maar 10.000", vertelt De Bas. Het lijkt erop dat albums nu eerder dienen als promotiemateriaal."

Waar internationale artiesten dus bedragen 'met zes nullen' ontvangen voor hun optreden, krijgen Nederlandse bands en artiesten voor optredens maximaal 50.000 euro. "Maar veel vaker zit dat bedrag eronder", vertelt De Bas. Het gat tussen een internationaal bekende artiest of band en een Nederlandse artiest is dus enorm. En omdat de buitenlandse artiest nou eenmaal vaak de 'headliner' is en steeds meer geld gaat vragen, wordt het festivalkaartje duurder.

Maar hoeveel duurder zijn die kaartjes nou eigenlijk? Behoorlijk veel. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat de entreeprijzen voor theater, bioscoop, concerten en festivals in 2010 met gemiddeld 4,6 procent zijn gestegen ten opzichte van 2009. In 2011 kwam daar nog bijna 10 procent bovenop. En uit een inventarisatie door de NOS kwam vorig jaar naar voren dat de prijzen voor festivalkaartjes in de afgelopen tien jaar bijna zijn verdubbeld.

Crisis, te veel festivals, steeds hogere ticketprijzen; het is een somber beeld voor de organisatoren. Wel gloort er enige hoop: sinds 1 juli kunnen festivals profiteren van de verlaging van de btw op podiumkunsten. Maar het blijft de vraag of een prijsverlaging voldoende is om de festivalliefhebber definitief over de streep te trekken.

Wat merkt de festivalbezoeker eigenlijk van al die problemen?
Caryn 't Hart (32) merkt weinig van de financiële nood bij festivals. Ze bezoekt dit jaar Lowlands en 'Into the great wide open' op Vlieland. Wel ziet ze een prijsstijging. "Ik denk dat Lowlands elk jaar ongeveer een tientje duurder wordt. Voor mij maakt dat niet zo veel uit maar ik kan me voorstellen dat het voor iemand van 16 op een gegeven moment niet meer aantrekkelijk is."

Haar man Allard de Wijkerslooth (34) wil alleen naar de festivals met een eigen identiteit. "Er zijn te veel 'mainstream' festivals die allemaal dezelfde artiesten programmeren en allemaal naar het zelfde top 40-publiek vissen."

Steffan Kohnke (21) kijkt bij zijn keuze voor een festival vooral naar de artiesten, maar ook de prijs speelt een rol. Het maximum voor een festivalkaartje ligt voor hem rond de 45 euro. "Ik ga graag naar festivals in Duitsland, daar is het net wat goedkoper."

Steffans broer Barry (24) twijfelde tussen Voltt en Mysteryland. "Uiteindelijk heb ik Voltt gekozen, dat is bijna 30 euro goedkoper."

Barry merkt ook wel dat er steeds meer festivals zijn. "Drie jaar geleden kon je nog echt uitkijken naar een festival, maar nu kun je er als je wil twee per weekend meepakken."

Niels Koster (20) vindt dat er te veel zijn. "Daarom trek je als festival minder mensen. Het hiphopfestival Cause zou bijvoorbeeld eerst in de Heineken Music Hall worden gehouden, maar uiteindelijk is het verplaatst naar de Melkweg. Dat scheelt zo'n 3000 bezoekers."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden