Poolse president: Walesa was spion

Lech Walesa, in de jaren ’80 voorman van de Poolse vakbond Solidarnosc die het communistische regime ten val bracht, was agent van de communistische geheime dienst. Dat beweert althans president Lech Kaczynski.

Een adviseur van president Kaczynski lekte vorige week al het belangrijkste ’nieuws’ uit een boek dat deze week verschijnt: „Op basis van dit boek is de these gerechtvaardigd dat Walesa een geheime medewerker van de communistische veiligheidsdienst was, met als pseudoniem ’Bolek’.” Kaczynski zelf bevestigde vorige week het ’nieuws’ in een tv-interview.

Het boek is voorbereid door historici die sympathiseren met de gebroeders Kaczynski – president Lech en voormalig premier Jaroslaw. Naar verluidt bevat het tot nu toe onbekende documenten die ’bewijzen’ dat Walesa van 1970 tot 1976 samenwerkte met de communisten.

Walesa eist dat de president zijn woorden terugneemt. Zo niet, dan dreigt hij 1 miljoen zloties (300.000 euro) schadevergoeding te claimen. In 2000 concludeerde een rechtbank al dat Walesa níet agent ’Bolek’ was. In 2005 won Walesa tot in hoogste instantie een proces tegen Kaczynski, die hem bleef beschuldigen van samenwerking met de communistische geheime dienst SB.

Het verhaal van ’Bolek’ is zo oud als de ruzie tussen Walesa en de tweelingbroers Kaczynski. Deze werden eind jaren ’80 de rechter- en linkerhand van Walesa, leider van de anti-communistische vakbond Solidarnosc. In 1991 braken ze met de toenmalige president en stonden ze aan het hoofd van anti-Walesa-demonstraties. In 1992 stond Walesa als ’agent Bolek’ op een ’lijst van verklikkers’ die met steun van de Kaczynski’s verscheen, en die de toenmalige regering ten val bracht.

De zaak-Bolek staat voor de manier waarop de Polen naar hun geschiedenis kijken. Volgens de Kaczynski’s werd de hele overgang naar democratie en vrije markt geïnspireerd door de communistische geheime diensten. Dankzij de privatisering eigenden de communisten zich volgens hen de grootste rijkdommen van het land toe en veranderden ze in gevoelloze kapitalisten.

Walesa speelde hierbij een hoofdrol, volgens de Kaczynski’s. „Hij wilde president worden om vervolgens de belangen te verdedigen van het ergste deel van de communistische nomenklatoera”, aldus Lech Kaczynski.

Tegenstanders van de Kaczynski’s verwijten hen dat ze hun complexen afreageren door de autoriteit van Walesa en andere kopstukken van Solidarnosc door het slijk te halen. „Lech Kaczynski is een kleinzielig, gefrustreerd mannetje”, aldus Walesa, die Kaczynski nog eens inwreef dat hij en zijn tweelingbroer geen helden waren tijdens het communisme. „Waar was u toen ik na het uitroepen van de staat van beleg werd geïnterneerd en mijn vrouw met zeven kleine kinderen thuis achterbleef? Werd u geïnterneerd, of zelfs maar gearresteerd?” Walesa haalde kennelijk de broers door elkaar, want het was Jaroslaw (die tot vorig jaar premier was), en niet Lech die door de communisten te onbelangrijk werd geacht om op te sluiten. Lech viel die ’eer’ wel te beurt.

Indien de aantijgingen waar zouden zijn, blijven een paar vragen open. Waarom zouden de communisten al in 1980, toen er van perestrojka nog geen sprake was, hebben toegestaan dat hun geheim agent het communistische gezag ondermijnde? Waarom heeft de SB in de jaren tachtig met valse documenten getracht om Walesa te compromitteren, als ze beschikte over echte documenten waarmee ze Walesa kon ontmaskeren als verklikker?

Zoals een commentator in een krant opmerkte: „Als Walesa agent ’Bolek’ was, dan is het jammer dat Polen niet meer agenten ’Bolek’ had.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden