Poolse oud-communisten zeker van hun zaak

WARSCHAU - Morgen worden in Polen parlementsverkiezingen gehouden. De voormalige communisten zijn zo zeker van hun zaak dat hun leider, Leszek Miller, vijf dagen van tevoren zijn kabinet al bekendmaakte.

,,De situatie van Polen is uitzonderlijk'', zo verklaarde Miller. De vertrekkende rechtse regering 'ontdekte' twee maanden voor de verkiezingen een dreigend gat van 25 miljard euro in de overheidsbegroting. Daarmee verloor premier Jerzy Buzek en zijn Verkiezingsactie Solidariteit (AWS) alle geloofwaardigheid.

Goed nieuws dus voor de oppositie? Niet echt. Miller kon toch al rekenen op ongeveer de helft van de kiezers -48 procent volgens een laatste peiling. Nu moet hij uitleggen hoe hij zijn beloftes -meer geld voor onderwijs, boeren, politie- denkt te realiseren.

Vier jaar lang konden de post-communisten volstaan met boegeroep, de regering-Buzek deed de rest. In 1997 trad Buzek aan om de revolutie van Solidariteit te voltooien. Hij zette het overheidsapparaat, de gezondheidszorg, het pensioensysteem, het onderwijs en de mijnsector op de kop, waardoor gevestigde belangen en zekerheden een gevoelige knauw kregen. Tot overmaat van ramp bleek de tweede generatie Solidariteitspolitici, die met de AWS in het regeringspluche belandde, meer op te hebben met anti-communistische en katholieke retoriek dan met behoorlijk bestuur.

Na vier jaar chaotisch hervormen en vriendjespolitiek hebben de Polen genoeg van Solidariteit. Lech Walesa behaalde vorig jaar nog geen procent van de stemmen in de presidentsverkiezingen. De AWSP, zoals de AWS nu heet, komt volgens de peilingen niet terug in het parlement, evenmin als de Vrijheidsunie (UW), de elite van Solidariteit, die vorig jaar uit de regering stapte.

Hun aanhang is deels overgelopen naar het Burgerplatform van de pragmaticus Andrzej Olechowski, die een nieuw soort liberale partij belooft. Hij zou kunnen rekenen op zo'n 15 procent. De boerenpartij PSL behaalt volgens de enquêteurs 10 procent. Ze zijn veel aanhang verloren aan de populist Andrzej Lepper, wiens Samoobrona (Zelfverdediging) voor het eerst kans maakt op zetels (8 procent).

Maar alle ogen zijn gericht op Miller. Haalt hij de absolute meerderheid, dan kan hij vaart zetten achter de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie en forse bezuinigingen doordrukken, zelfs als die op verzet stuiten bij de achterban. Zo niet, dan is hij aangewezen op gedoogsteun van Burgerplatform, of een coalitie met de boerenpartij PSL. In dat geval kan Millers ministerslijstje in de prullebak. De PSL is tegen begrotingsdiscipline ('afkoelen van de economie'), privatisering ('uitverkoop van het nationale vermogen') en compromissen met de EU ('dictaat van Brussel').

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden