Poolse oppositie heeft dubbele zege nodig

Polen gaat zondag naar de stembus. Peilingen voorspellen een overwinning voor de oppositie, maar dat zegt nog niets.

Als de laatste peilingen gelijk krijgen, heet de winnaar van de Poolse parlementsverkiezingen komende zondag Donald Tusk. De leider van de grootste oppositiepartij, het Burgerplatform, zag zijn partij afgelopen week gestaag stijgen. Dit was grotendeels te danken aan zijn overtuigende optreden in twee televisiedebatten: een met oud-president Aleksander Kwasniewski, die Links en Democraten (LiD) vertegenwoordigt, en een met premier Jaroslaw Kaczynski. In beide gevallen riep een meerderheid van de geënquêteerde Polen Tusk uit tot winnaar.

Voor Tusk is het zondag erop of eronder. Twee jaar geleden stond hij ook voor in de peilingen, maar verloor hij zowel de parlements- als de presidentsverkiezingen van de tweelingbroers Kaczynski. De Kaczynski’s voeren sinds twee jaar een sociaal-nationalistische politiek, die zich afzet tegen het liberalisme en die binnen en buiten Polen tot veel controverses leidt. Het Burgerplatform is net als Kaczynski’s ’Recht en Rechtvaardigheid’ (PiS) een conservatieve partij, maar is op economisch gebied veel liberaler.

Als Tusk zondag opnieuw de verkiezingen verliest, staat zijn positie als PO-leider op de tocht. Volgens de peilingen kunnen het Burgerplatform en PiS beide rekenen op ruim een derde van de stemmen, waarbij PO de afgelopen week aan het langste eind trok. LiD mag hopen op 15 procent. Daarnaast haalt waarschijnlijk alleen de boerenpartij PSL de kiesdrempel van 5 procent. Tusk hoopt op een absolute meerderheid, al dan niet in een coalitie met PSL.

Een meerderheid is echter niet genoeg om Polen te kunnen regeren. Minstens even belangrijk is de vraag of Kaczynski’s PiS 40 procent van de zetels krijgt. Als dat lukt, houdt hij elke regering – met of zonder zijn partij – in de tang. Zijn broer, de president, kan namelijk een veto uitspreken over ieder wetsvoorstel en hijzelf kan, met twee vijfde van de parlementariërs achter zich, voorkomen dat het parlement een presidentieel veto overstemt. Tusk heeft dus een dubbele overwinning nodig: een absolute meerderheid voor zichzelf en geen blokkerende minderheid voor Kaczynski.

Volgens de laatste peilingen gaat hem dat lukken, maar opiniepeilingen zijn in Polen vaak onbetrouwbaar gebleken. Tot nu toe deden de Kaczynski’s het altijd beter dan in de peilingen, omdat een deel van hun aanhang opiniepeilingen boycot. Telefonische enquêtes bereiken veel jonge aanhangers van Tusk niet omdat die alleen een mobiele telefoon hebben. Maar evenmin bereiken ze alle plattelandsbewoners, die vooral op Kaczynski’s partij stemmen.

10DE VERDIEPINGPolen verkiezen de isolatie

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden