Poolse garageknutselaars willen de ruimte veroveren

Team SpaceForest met hun Bigos4-raket in Gdynia, Polen. Beeld Ekke Overbeek
Team SpaceForest met hun Bigos4-raket in Gdynia, Polen.Beeld Ekke Overbeek

Kleine bedrijven zijn in de race om snelle goedkope ruimtelanceringen uit te voeren. Zo sleutelt SpaceForest in het Poolse Gdynia aan raketten.

SpaceForest, de eerste commerciële rakettenbouwer van Polen, wil in 2022 kleine satellieten op ruim honderdvijftig kilometer hoogte kunnen brengen, tegen de laagst mogelijke prijs. “We krijgen veel vragen van geïnteresseerde partijen, maar iedereen wil eerst zien dat we zo’n raket hebben gelanceerd”, zegt Marcin Sarnowski, commercieel directeur van SpaceForest.

Zo ver is het nog niet. Overal ter wereld – ook in Nederland – zijn bedrijven verwikkeld in een wedloop; wie bouwt het snelst een SIR: Suborbital Inexpensive Rocket – een goedkope, sub-orbitale raket die lichte vrachten in een lage baan om de ­aarde kan brengen. De winnaar wacht een potentiële miljardenmarkt.

Knutselgarage

Vooralsnog lijkt de thuisbasis van SpaceForest in de havenstad Gdynia meer op een knutselgarage dan op de zetel van een miljoenenbedrijf. Groepjes piepjonge ingenieurs sleutelen aan apparatuur. Her en der staan modellen van raketten. “Er werken nu 25 mensen”, zegt Sarnowski. “We nemen ieder jaar nieuw personeel aan.”

Ruimtevaart is niet langer het exclusieve domein van grote staatsagentschappen. De technologische revolutie maakt de kosmos interessant voor private partijen. Het zijn dezelfde processen als bij andere elektronica, legt Sarnowski uit. “Satellieten worden kleiner en hun gebruiksduur korter. Vroeger moest een satelliet het vijftien jaar volhouden. Nu nog maar vijf jaar.” Repareren is er niet meer bij. “Net als met je printer. Als hij kapot gaat, koopt je gewoon een nieuwe.”

De Bigosraket van SpaceForest bij een proeflancering. Beeld
De Bigosraket van SpaceForest bij een proeflancering.

Steeds goedkopere satellieten dus, die steeds vaker moeten worden vervangen. En naarmate de prijs daalt, groeit de vraag. Weer- en communicatiesatellieten, apparatuur om sterren te observeren buiten de dampkring, of apparaten die een staat van gewichtsloosheid nodig hebben voor het uitvoeren van een wetenschappelijk experiment; steeds meer projecten staan jarenlang in de rij om mee te liften met lanceringen van de grote ruimtevaart.

Een kleine raket kan uitkomst bieden, vooral omdat de meeste van deze toepassingen genoeg hebben aan sub-orbitale hoogte: tussen de honderd en tweehonderd kilometer. “Wij hebben zestien keer minder energie nodig dan zo’n grote raket”, rekent Sarnowski voor. En ook dat scheelt aanzienlijk in de kosten.

Hulp van het leger

“Zolang de prijzen hoog waren, was er geen markt”, zegt Adam Matusiewicz. “Hoe groot de markt uiteindelijk wordt, moet nog blijken.” Matusiewicz is voorzitter van de Poolse Raketvereniging, waarin zo’n honderd amateurs knutselen aan hun zelfgemaakte projectielen. Hun aantal groeit. Sommigen van hen, onder wie de voorzitter zelf, werken bij SpaceForest.

Anders dan hun concurrenten in West-Europa, zijn de Polen niet aangewezen op dure lanceerbases in Noord-Scandinavië. Met dank aan het Poolse leger, dat in Drawsko beschikt over een van de grootste oefenterreinen in Europa. Twee dagen voordat de manoeuvres beginnen, gaat het luchtruim op slot en mogen de raketamateurs er tot vijftien kilometer hoog schieten. Dit jaar wordt een oefenterrein aan de Oostzee opengesteld voor raketproeven. Zonder hoogtelimiet.

Op termijn kan dat de Poolse raketindustrie een voordeel opleveren. Maar voor commercieel gebruik is het vooralsnog niet geschikt. Te veel papierwerk. En als dat rond is, is het nog maar afwachten of lanceren lukt in zo’n kort tijdsbestek. “De ene keer zit het weer tegen, de andere keer wordt de militaire ­oefening afgelast”, zegt Matusiewicz. “Je kunt moeilijk tegen je klant zeggen: sorry, het is niet gelukt, volgend jaar proberen we het nog een keer.”

Lees ook:

Op de valreep werd 2015 een historisch jaar voor de ruimtevaart.

Het Amerikaanse bedrijf SpaceX slaagde er gisteren in een raket te lanceren vanaf een platform bij Cape Canaveral in Florida en deze tien minuten na lift-off weer feilloos op zijn pootjes te laten landen.

Delftse bèta’s bouwen robotje voor Indiase maanlanding.

Nog nooit was Nederland zo dicht bij een maanlanding. Delftse studenten hopen dat hun zesbenige robotje, de Nano Rover, binnenkort mag meeliften op een Indiase raket.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden