Polygamie is niet verboden, maar nauwelijks vol te houden

Polygamie - het blijft één van die zinnenprikkelende onderwerpen. Vorige week konden we in deze krant lezen over taalwetenschapper Christoph Luxenberg, die vanuit het Aramees beweert dat de Koran eerder monogamie dan polygamie aanmoedigt.

Goed om dit nog eens onder de aandacht te brengen voor de moderne, romantisch ingestelde moslimvrouw die liever haar man niet deelt met anderen. Fijn ook, een nuance bij het veelgehoorde 'islamitische veelwijverij'-stempel. De vraag is alleen, waarom dit gepresenteerd wordt alsof hiermee door Luxenberg het koranische buskruit is uitgevonden.

Al ver, ver voor Luxenberg zijn er korancommentatoren geweest die ons lieten weten dat polygamie een noodoplossing was in tijden van oorlog, vrouwenoverschot en ter bescherming van de zwakkeren in de samenleving. Ook volgens hen was monogamie binnen de islamitische context het ideaal. Sterker nog: zelfs binnen de gemiddelde sharia-orthodoxie wordt er vandaag de dag meestal terughoudendheid betracht voordat polygamie wordt toegestaan. Zwalkend tussen klassieke en moderne opvattingen, kan men dan polygamie niet strikt verbieden, maar worden er vrijwel onmogelijke voorwaarden aan gesteld. De voorwaarde dat alle vier de vrouwen even rechtvaardig behandeld moeten worden, is daarbij het grootste struikelblok voor de trouwlustige moslimman.

Ga maar na: alle vier de vrouwen zouden exact even veel liefde, aandacht, financiële ondersteuning en seksuele voldoening moeten krijgen. Is dat voor één man vol te houden? Nee, zeggen deze geleerden, dat is menselijkerwijs niet mogelijk. Zie het welbekende grapje: het kost een man al moeite om één vrouw tevreden te houden, laat staan twee of meer. Daarom kan polygamie, hoewel het vanuit de basis niet goed te verbieden is, volgens hen nauwelijks meer in praktijk gebracht worden. Het zijn van die prettige nuances die moderne sharia-interpretaties ons bieden.

Naast deze praktijkgerichte omgang met de regels, telt nog de context. Veel geschiedkundigen hebben erop gewezen dat de islamitische polygamie juist een inperking van de rechten van de man inhield. Ze keken naar tijd en plaats waarin de Koran ontstond en zien een ontwikkeling. Daar waar de pre-islamitische man verbintenissen aan kon gaan zo vaak hij wilde, werd hier door de Koran paal en perk aan gesteld: een maximum van vier vrouwen. Vanuit die lijn kun je dan ook proberen uit te vogelen wat de Koran vandaag de dag over polygamie zou zeggen.

Dit soort sociale en historische analyses zijn belangrijk, omdat ze doen wat de heilige teksten van ons verlangen: kijken welke omgevingsfactoren tot bepaalde regels hebben geleid. Van daaruit kun je destilleren wat de goddelijke stem ons te vertellen heeft. Een taalkundige analyse zoals die van Luxenberg kan daarbij helpen. Maar helaas voor hem is de uitkomst dat in de Koran monogamie de voorkeur heeft, niet zo vernieuwend en sluit hij gewoon aan bij vele al heersende, moderne inzichten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden