Politieke verdeeldheid over bouw radarbasis

door Nanda Millenaar

Het Tsjechische parlement debatteert vandaag over de mogelijke bouw van een Amerikaanse radarbasis. De kwestie splijt de Tsjechische politiek.

De rechtse regeringspartijen – de christen-democraten en de rechts-liberale ODS van premier Topolanek – zijn voorstander van de radarbasis, die onderdeel zal uitmaken van een Amerikaanse raketschild. Het schild dient de VS en Europa te beschermen tegen langeafstandsraketten van ’schurkenstaten’ als Iran en Noord-Korea. Naast Tsjechië zal ook Polen een basis krijgen. De Tsjechische radarbasis moet tegen 2011 klaar zijn en komt te liggen in het Brdy district, zeventig kilometer van Praag.

Premier Topolanek ziet medewerking aan het raketschild als een manier om aan de Verenigde Staten zijn loyaliteit te tonen. Daarnaast komen de bases in zijn ogen de veiligheid van heel Europa ten goede, en kan het schild bescherming bieden tegen aanvallen van terroristen. Hij krijgt steun van oud-president Vaclav Havel.

Maar de Tsjechische regering is verdeeld. Coalitiepartner de Groenen wil dat de bevolking de komst van de basis goedkeurt in een referendum. Volgens peilingen is de meerderheid van de Tsjechen tegen de radarbasis. Ook vinden de Groenen dat de basis deel moet gaan uitmaken van een Navo-defensiesysteem en niet van een uitsluitend Amerikaans systeem. Hiermee ondermijnt de partij de coalitie, die pas vorig maand, zeven maanden na de verkiezingen, tot stand kwam.

De Groenen krijgen steun van de oppositie, bestaand uit de sociaal-democratische CSSD en de communisten. De oppositie vindt dat de regering te weinig informatie geeft over de gesprekken met de VS. Bovendien meent de oppositie dat Tsjechië, als lid van de Navo en de Europese Unie, het besluit niet alleen kan nemen. De socialisten willen dat de regering met haar Navo- en EU-partners overlegt, om zeker te zijn dat deze geen problemen hebben met de basis.

De regering ziet de bouw van de basis echter als een nationale aangelegenheid. Premier Topolaneks ODS staat bekend als eurosceptisch en wil geen verdere soevereiniteit overdragen aan Brussel.

Maandag viel Topolanek hard uit naar zijn tegenstanders. Volgens hem zien de communisten in alles wat Amerikaans is een ’instrument van de duivel’ en beargumenteren de sociaal-democraten hun bezwaren niet. De premier wees er fijntjes op dat de socialistische CSSD zelf als regeringspartij tijdens de vorige kabinetsperiode al met de VS had gepraat over medewerking aan het raketschild. Volgens hem kan die partij nu niet opeens unaniem tegen zijn. De sociaal-democraten zouden er alleen op uit zijn hun interne spanningen te verdoezelen.

Alsof de binnenlandse oppositie nog niet genoeg is, krijgt de premier ook de volle laag van oud-overheerser Rusland. President Poetin vroeg zich al openlijk af hoe Polen en Tsjechië denken zich met raketten te verdedigen tegen terrorisme. Moskou heeft Praag gewaarschuwd dat de bouw van de radarbasis niet zonder gevolgen kan blijven. Waar hij op doelt, is onduidelijk. Rusland ziet de onderhandelingen als een poging van de Amerikanen om hun invloed uit te breiden in Oost-Europa en het Russische wapenarsenaal onschadelijk te maken.

Premier Topolanek zal naar verwachting grote moeite hebben het plan voor de de basis door het parlement te loodsen. Want de regering heeft 100 van de 200 zetels in het lagerhuis. De Groenen hebben er zes. Om de basis te kunnen bouwen is een absolute meerderheid nodig, en dus moet de premier leden van de oppositie en de Groenen voor zich winnen. De Tsjechische televisie zendt het debat vandaag live uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden