Politieke kunst onder het beroemde dak van glas

monumenta | In het Grand Palais in Parijs slingert het geraamte van een enorme slang zich om ruim driehonderd zeecontainers heen en hapt precies in het midden naar Napoleons hoed. Voilà de installatie 'Empires' van Huang Yong Ping.

Bij binnenkomst in het Grand Palais in Parijs bots je meteen tegen een metershoge wand van gestapelde zeecontainers op. Hermetisch staan ze daar in allerlei kleuren, met op de wanden een keur aan internationale logo's geprint. De containers lijken van overal ter wereld te komen, zijn schijnbaar willekeurig op en tegen elkaar gezet en ze ontnemen je het zicht op wat erachter schuil gaat. Je kunt alleen naar boven kijken waar je door de groene constructie van ijzer en glas van het koepeldak tegen de blauwe lucht aankijkt. En tegen de Franse vlag die fier staat te wapperen bovenop het dak van het Grand Palais, het industriële gevaarte dat gebouwd werd voor de Wereldtentoonstelling van 1900.

Dat is al meteen goed aan de installatie 'Empires' van de Chinese kunstenaar Huang Yong Ping (Xiamen, 1954). Dat je bij binnenkomst nog niet precies weet wat je te wachten staat. Omdat je tegen die containerwand opbotst, moet je al meteen een keus maken. Ga ik linksaf, of ga ik rechtsaf?

Na befaamde collega's als Anselm Kiefer, Richard Serra en Anish Kapoor mocht Huang Yong Ping de enorme ruimte, het schip van het Grand Palais vullen voor de tweejaarlijkse 'Monumenta'. Zoals vaak bij Huang koos hij voor een slang als meest in het oog springende onderdeel van zijn installatie. Eenmaal om de containerwand heengelopen, ontwaar je dat enorme beest. Althans, het geraamte van een slang. Het ontvelde beest is maar liefst 254 meter lang, geschakeld in 316 wervels van aluminium, met 568 ribben aan weerszijden, uitmondend in een vervaarlijk opengesperde muil vol tanden. Het beest lijkt te happen naar het zwarte hoofddeksel, de bicorne, die Napoleon op had tijdens de slag bij Eylau tegen de Russen. Die grote, zwarte hoed vormt een soort brug middenin de ruimte, rustend op twee containermuren. De slag bij Eylau was bloedig (50.000 doden), bleef onbeslist en ontlokte Napoleons maarschalk Ney de uitspraak: 'Quel massacre! Et sans résultat!' (Wat een bloedbad! En zonder resultaat!) Napoleon zou zijn bicorne nooit meer opzetten.

Economie is oorlog

Ziedaar de elementen van Huangs installatie: een zilveren, ontvelde slang, de zwarte bicorne van een falende Napoleon en al die kleurige, opgestapelde zeecontainers. Hoe gaan die elementen een verbinding aan en hoe verhouden ze zich tot de ruimte waarin ze geplaatst zijn? Het ligt wat ingewikkelder dan in 2011 toen Anish Kapoor het Grand Palais vulde met drie gigantische opblaasballonen. Huangs kunst is politieker van aard en de kritieken in de Franse kranten waren meteen weerbarstiger. Spectaculair, maar zonder echte diepgang, was zo'n beetje de teneur.

Toch ga je nadenken als je daar staat. Je begrijpt Huangs bedenkingen bij de verregaande globalisering en het daarbij behorende economische gewin. Economie is oorlog, vindt hij, net zoals kunst oorlog is. De titel 'Empires' (meervoud voor keizerrijk, dan wel imperium) verwijst volgens Huang niet alleen naar Napoleon, maar naar alle soorten machthebbers. Alleen moeten we niet vergeten dat het Grand Palais precies ligt tussen het Elysée-paleis, waar president Hollande zetelt, en de Dôme des Invalides, waar Napoleon begraven ligt - een centrum van macht dus. De slang zit in het hart van de samenleving en vertegenwoordigt dreiging en mutatie. Een slang werpt immers steeds zijn huid af voor een nieuwe. De golvende beweging van het beest verbindt Huang dan weer met de golven vluchtelingen van deze tijd. De containers spelen daarin ook een dubieuze rol.

Dertig van die containers had Huang ooit nodig om zijn kunst van China naar Europa en de Verenigde Staten te laten verschepen. Maar alles is relatief, betoogt hij. Het Grand Palais is een enorme ruimte, maar klein vergeleken met de onmetelijke natuur. Misschien zijn er iets te veel connotaties op elkaar gestapeld in 'Empires', maar het werk gaat uiteindelijk wel een spectaculaire verbinding aan met de ruimte waarin het geplaatst is.

'Empires' van Huang Yong Ping in het Grand Palais, Parijs. Nog te zien t/m 18 juni.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden