Politieke carrière Johnson is voorbij

Een politieke broedermoord ging vooraf aan de afgang van de meest flamboyante politicus van het Verenigd Koninkrijk. En dat in de chaotische dagen na het historische Brexit-besluit. Boris Johnson is exit. Wie wordt wel premier?

In Europese regeringscentra is mogelijk een zucht van opluchting geslaakt nu zeker is dat Boris Johnson niet binnen een paar maanden aanschuift als Britse premier om over de Brexit te overleggen. Zoals het er nu naar uitziet, wordt de opvolger van David Cameron een wat saaiere en voorspelbaarder bestuurder.

Gisterochtend leek het nog alsof Johnson op weg was naar een overwinning in de strijd om het leiderschap van de Conservatieven. Hij hield een speech over hoe Groot-Brittannië nog grootser zou worden. Zelfstandig, sociaal, ondernemend, dynamisch, net als Londen onder zijn bestuur was geweest, dat was de kant die het land op moet. De anticlimax kwam toen hij vertelde dat hij niet de leider is die daarbij hoort.

Het was een schok, maar de afgelopen dagen waren de problemen voor Johnson toegenomen, met een crescendo op de ochtend van zijn aankondiging. Hij was uitgejouwd door demonstranten na de overwinning in het referendum. Hij hield zich een paar dagen afzijdig, maar toen hij maandag in zijn column in de Daily Telegraph zijn post-Brexit-ideeën beschreef was hoon zijn deel. Zijn boodschap werd als warrig en tegenstrijdig beoordeeld. Lastiger voor hem was dat hij volgens medestanders niet genoeg nadruk legde op het inperken van migratie, kernonderwerp in de campagne. Volgens The Independent was een van de ontstemde Conservatieven minister Michael Gove, die tijdens de campagne met Johnson optrok.

De twee waren zo met elkaar verbonden geraakt dat het de bedoeling was dat ze samen de kern van een nieuwe Britse regering zouden vormen. Maar dat de verhouding tussen de twee niet zo goed was, bleek uit een verkeerd geadresseerde e-mail van Gove's echtgenote Sarah Vine, die woensdag uitlekte. In de e-mail waarschuwde ze haar man dat hij duidelijke afspraken met Johnson moest maken, mogelijk over de voorwaarden van een Brexit. Daaruit bleek het wantrouwen. Vine, zelfs een columniste bij de Daily Mail, waarschuwde ook dat Johnson niet de steun van krantenmagnaat Rupert Murdoch en Mail-hoofdredacteur Paul Dacre zou hebben, in tegenstelling tot Gove.

De volgende dag kondigde Gove onverwacht zijn kandidatuur voor het leiderschap aan. Gove was 'helaas' tot de conclusie gekomen dat hij Johnson niet kon steunen. Hiermee waren de twijfels over Johnson als kandidaat-leider bevestigd, hij zou daar in een campagne niet meer onderuit komen. Meerdere invloedrijke parlementariërs spraken hun steun voor Gove uit. Een van zijn medestanders zei dat Johnson 'onbesuisd' omging met beslissingen over een te vormen team.

Opportunist

Twijfels over het karakter van Johnson waren er al langer. Was hij niet een opportunist die helemaal niet voor een Brexit was, maar die kant koos omdat hij dan het snelst in Downing Street 10 zou belanden? Was hij wel blij met de overwinning van zijn kamp, of was verlies hem beter uitgekomen? Was hij wel een overtuigde euroscepticus of zou hij een softe deal met de EU sluiten? Zo maakte hij in de dagen na het referendum sneller vrienden dan vijanden.

Ook minister Theresa May sprak zich direct uit tegen Johnson, toen zij zich kandidaat stelde. Zij zou niet doen aan 'showy politics' en in tegenstelling tot anderen dat niet als een spelletje beschouwen. Het was niet nodig die anderen te noemen.

In normale politieke omstandigheden is de carrière van Johnson nu voorbij. Volgens een commentator in The Spectator kan hij nog een nuttige rol spelen als mascotte voor de Conservatieven door campagne te voeren voor parlementskandidaten die in de problemen zitten. Maar de vraag is of normale politiek snel terugkeert in het Verenigd Koninkrijk, of dat turbulentie aanhoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden